ฎีกาที่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1327/2525

ประเด็นกฎหมาย

ข้อบังคับของธนาคารพาณิชย์ที่ให้สิทธิยึดหุ้นของผู้ถือหุ้นซึ่งเป็นหนี้ไว้เป็นประกันก่อนบุคคลอื่น ขัดต่อพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์หรือไม่ และมีผลเป็นโ

หลักกฎหมาย

การที่ธนาคารพาณิชย์ให้กู้เบิกเงินเกินบัญชีถือเป็นการให้สินเชื่อตามมาตรา 4 แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. 2505 การที่ธนาคารพาณิชย์ยึดหุ้นของตนเองจากผู้ถือหุ้นเป็นประกันหนี้สินภายหลังการให้สินเชื่อ มีผลเท่ากับรับหุ้นของตนเองเป็นประกันการให้สินเชื่อ ซึ่งต้องห้ามตามมาตรา 12(3) แห่งพระราชบัญญัติด

คำวินิจฉัย

ข้อบังคับของจำเลยที่ 1 ข้อ 4 ในส่วนที่ให้จำเลยที่ 1 มีสิทธิยึดหุ้นของผู้ถือหุ้นซึ่งเป็นหนี้จำเลยที่ 1 ไว้เป็นประกันต่างหนี้สินได้ก่อนบุคคลอื่น ตกเป็นโมฆะ ไม่มีผลใช้บังคับ พิพากษากลับ ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันจดแจ้งการจำนำหุ้นระหว่างโจทก์กับบริษัทโรงงานน้ำตาลธนบุรี จำกัด ลงไว้ในสมุดทะเบียนผู้ถือหุ้นของจำเลยที่ 1 ถ้าจำเลยทั้งสองไม่ยอมจดแจ้งก็ให้ถือเอาคำพิพากษาของศาลเป็นการแสดงเจตนาแทน

ข้อเท็จจริงสำคัญ

จำเลยที่ 1 (ธนาคารมหานคร จำกัด) ให้บริษัทโรงงานน้ำตาลธนบุรี จำกัด กู้เบิกเงินเกินบัญชี ซึ่งเป็นการให้สินเชื่อ บริษัทฯ เป็นผู้ถือหุ้นของจำเลยที่ 1 และได้จำนำหุ้นดังกล่าวไว้กับโจทก์ ต่อมาจำเลยที่ 1 ใช้สิทธิยึดหุ้นของตนเองจากบริษัทฯ ไว้เป็นประกันหนี้สินตามข้อบังคับของจำเลยที่ 1 ข้อ 4 ภายหลังที่บริษัทฯ

กฎหมายที่เกี่ยวข้อง

• ป.พ.พ. ม. 113
• มาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์
• มาตรา 12(3) แห่งพระราชบัญญัติด

เนื้อหาคำพิพากษา (บางส่วน)

ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1327/2525บริษัทเงินทุนหลักทรัพย์ทิสโก้ จำกัดโจทก์ธนาคารมหานคร จำกัด กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 113 พ.ร.บ.การธนาคารพาณิชย์ พ.ศ.2505 ม. 4, ม. 12 (3), พระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์บัญญัติห้ามมิให้ธนาคารพาณิชย์รับหุ้นของธนาคารพาณิชย์นั้นเป็นประกันการให้สินเชื่อ หรือรับหุ้นของธนาคารพาณิชย์จากธนาคารพาณิชย์อื่นเป็นประกันการให้สินเชื่อ การที่จำเลยซึ่งเป็นธนาคารพาณิชย์ ให้ ร.กู้เบิกเงินเกินบัญชี ถือเป็นการให้สินเชื่อตามมาตรา 4 แม้จำเลยจะใช้สิทธิยึดหุ้นของจำเลยจาก ร. ผู้ถือหุ้นไว้เป็นประกันหนี้สินตามข้อบังคับของจำเลยเมื่อ ร. ตกลงจำนำหุ้นไว้กับโจทก์แล้ว อันเป็นการยึดภายหลังจากการทำสัญญากู้เบิกเงินเกินบัญชีหรือการให้สินเชื่อแก่ ร. ก็มีผลเท่ากับจำเลยรับหุ้นของตนเองเป็นประกันการชำระหนี้ จึงเป็นการต้องห้ามตามพระราชบัญญัติดังกล่าว ข้อบังคับของจำเลยในส่วนที่ให้จำเลยมีสิทธิยึดหุ้นของผู้ถือหุ้นซึ่งเป็นหนี้จำเลยไว้เป็นประกันต่างหนี้สินได้ก่อนบุคคลอื่นจึงตกเป็นโมฆะ ไม่มีผลบังคับใช้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 113โจทก์ฟ้องว่า ร. ผู้ถือหุ้นของธนาคารจำเลยได้จำนำหุ้นไว้กับโจทก์โจทก์กับ ร. จึงบอกกล่าวการจำนำหุ้นถึงจำเลยทั้งสองเพื่อจดแจ้งการจำนำลงไว้ในสมุดทะเบียนผู้ถือหุ้น จำเลยปฏิเสธ จึงขอให้พิพากษาบังคับ จำเลยทั้งสองให้การปฏิเสธความรับผิดหลายประการรวมทั้งต่อสู้ว่าจำเลยอาจยึดหุ้นของ ร. ไว้เป็นประกันต่างหนี้สินได้ก่อนบุคคลอื่นตามข้อบังคับของจำเลยซึ่งได้จดทะเบียนไว้ตามกฎหมายแล้ว ไม่เป็นการต้องห้ามตามกฎหมาย ขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า "พระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕มาตร