ฎีกาที่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2214/2517

ประเด็นกฎหมาย

การเวนคืนที่ดินเพื่อสร้างโรงงานเนื้อสัตว์ของเอกชนเป็นการเวนคืนเพื่อประโยชน์ของรัฐหรือไม่ และอายุความถูกขยายเมื่ออนุญาโตตุลาการไม่มีอำนาจหรือไม่

หลักกฎหมาย

การเวนคืนเพื่อกิจการฆ่าสัตว์เพื่อจำหน่ายเป็นการค้าซึ่งดำเนินการโดยเอกชน มิใช่กิจการอันเป็นสาธารณูปโภคหรือประโยชน์ของรัฐ หากเหตุผลในการประกาศใช้กฎหมายเวนคืนขัดกับข้อเท็จจริงจริงว่ารัฐไม่มีโครงการดังกล่าว การเวนคืนนั้นไม่ถูกต้อง และอายุความถูกขยายเมื่ออนุญาโตตุลาการไม่มีอำนาจ

คำวินิจฉัย

พิพากษายืนว่า พระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. 2496 เฉพาะส่วนที่เวนคืนที่ดินของโจทก์เป็นโมฆะ ไม่มีผลบังคับใช้ และจำเลยไม่มีสิทธิเวนคืน คดีไม่ขาดอายุความเนื่องจากมีการขยายอายุความตาม ป.พ.พ. ม. 176, 179

ข้อเท็จจริงสำคัญ

การท่าเรือแห่งประเทศไทยเวนคืนที่ดินเพื่อสร้างโรงงานเนื้อสัตว์ซึ่งดำเนินการโดยบริษัทเอกชน ไม่ใช่โครงการของรัฐจริง ๆ โจทก์ฟ้องว่ากฎหมายเวนคืนเป็นโมฆะ อนุญาโตตุลาการไม่มีอำนาจวินิจฉัย โจทก์จึงฟ้องศาลภายในระยะเวลาที่ขยายอายุความ

กฎหมายที่เกี่ยวข้อง

เนื้อหาคำพิพากษา (บางส่วน)

ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2214/2517คุณหญิงหลง อรรถกระวีสุนทรโจทก์การท่าเรือแห่งประเทศไทย ที่ 1 พลตรีประจวบสุนทรางกูรผู้อำนวยการการท่าเรือแห่งประเทศไทย ที่ 2จำเลย ป.พ.พ. ม. 4, ม. 164, ม. 176, ม. 179 พ.ร.บ.ว่าด้วยการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ.2477 ม. 3 ประกาศคณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ ฉบับที่ 44 เรื่อง การแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายว่าด้วยการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ แก้ไขเพิ่มเติม พ.ร.บ. ว่าด้วยการเวนคีณอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. 2530 เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ในท้องที่ตำบลคลองตันและตำบลพระโขนง อำเภอพระโขนงจังหวัดพระนครพ.ศ.2496 มีว่า รัฐบาลมีความจำเป็นจะต้องได้ที่ดินไว้ใช้เพื่อประโยชน์แห่งรัฐสำหรับจัดให้มีการดำเนินกิจการ โรงงานเนื้อสัตว์เพื่อจัดให้ประชาชนได้มีเนื้อสัตว์ที่ปราศจากโรค เพียงพอแก่การบริโภคอันเป็นโครงการของการท่าเรือ แต่ตามความจริงการท่าเรือแห่งประเทศไทยจำเลยที่ 1 หาได้มีโครงการจัดทำกิจการโรงงานเนื้อสัตว์ไม่ การเวนคืนจึงมิได้เป็นไปเพื่อประโยชน์ของจำเลยที่ 1 และการเวนคืนเพื่อกิจการฆ่าสัตว์เพื่อจำหน่ายเป็นการค้า ก็ไม่เป็นกิจการอันเป็นสาธารณูปโภคย่อมไม่ถูกต้องตามพระราชบัญญัติ ว่าด้วยการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์พ.ศ.2477 มาตรา 5 ทั้งข้อเท็จจริงยังปรากฏว่ากิจการโรงงานเนื้อสัตว์เป็นกิจการของบริษัทสหสามัคคีค้าสัตว์ จำกัด ซึ่งเป็นเอกชนการเวนคืนที่ดินของโจทก์ตามพระราชบัญญัติดังกล่าวข้างต้นจึงเป็นไปเพื่อประโยชน์ของเอกชน จะถือว่าการดำเนินกิจการโรงงานเนื้อสัตว์เป็นประโยชน์ของรัฐอย่างอื่น ตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ.2477มาตรา5 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดย (ฉบับที่ 3) พ.ศ.2495มาตรา3 ก็ไม่ได้ดุจเดียวกัน โจทก์จำเลยได้ตั้