ทายาทผู้รับมรดกที่ดินข้างเคียงมีสิทธิฟ้องบังคับคู่สัญญาให้จดทะเบียนภาระจำยอมตามสัญญาหรือไม่
ภาระจำยอมอาจได้มาโดยทางนิติกรรมตาม ป.พ.พ. มาตรา 1299 เมื่อคู่สัญญาตกลงเว้นที่สำหรับทางเดิน ย่อมเกิดภาระจำยอม ทายาทผู้รับมรดกที่ดินข้างเคียงมีสิทธิฟ้องบังคับให้จดทะเบียนได้
ให้จำเลยไปจดทะเบียนภาระจำยอมตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น
สัญญาซื้อขายระบุให้จำเลยเว้นที่ดินกว้าง 3 เมตร เป็นทางเดินให้โจทก์ใช้รถยนต์เข้าที่ดินส่วนที่เหลือได้ตลอดไป แต่จำเลยสร้างสิ่งกีดขวางและไม่ได้จดทะเบียนภาระจำยอม
ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1344/2532นายสุพจน์ สุรสิทธิ์โจทก์นายแสวง สุรสิทธิ์จำเลย ป.พ.พ. , ม. 1387, ม. 1600จ. ทำสัญญาขายที่ดินในโฉนดบางส่วนทางด้านติดถนนให้จำเลยตามสัญญาซื้อขายระบุว่า จำเลยสัญญาและรับรองจะเว้นที่ดินทางขวามือเป็นถนนกว้าง 3 เมตร ยาวจดที่ดินของจำเลยให้ จ. มีสิทธิเดินและใช้รถยนต์เข้าไปถึงที่ดินส่วนที่เหลือของ จ. ได้ตลอดไป ดังนี้ ข้อสัญญาดังกล่าวเป็นข้อสัญญาก่อตั้งภาระจำยอมในทางพิพาท เมื่อ จ. ตาย โจทก์ในฐานะทายาทผู้รับมรดกที่ดินส่วนที่เหลือของ จ. ย่อมมีสิทธิฟ้องบังคับจำเลยซึ่งเป็นคู่สัญญาให้ไปจดทะเบียนทางพิพาทเป็นทางภาระจำยอมได้โจทก์ฟ้องว่า นางจูทำสัญญาซื้อขายที่ดินบางส่วนในโฉนดที่ดินเลขที่ ๑๕๓๘๗ จำนวน ๕๐ ตารางวา ซึ่งอยู่ทางด้านติดถนนให้แก่จำเลย สัญญาซื้อขายข้อ ๔ ระบุว่า ผู้ซื้อได้สัญญาและรับรองที่จะเว้นที่ดินริมทางเข้าบ้านด้านถนนทางขวามือเป็นถนนกว้าง ๓ เมตร ยาวจดที่ดินของผู้ซื้อ เพื่อให้ผู้ขายมีสิทธิเดินและใช้รถยนต์เข้าไปถึงที่ดินส่วนที่เหลือของผู้ขายได้ตลอดไป แต่จำเลยได้ปลูกเรือนคร่อมทางเดินดังกล่าวทั้งยังเปิดหน้าต่างให้หน้าต่างเข้าไปในช่องทางเดิน และได้ทำประตูเหล็กเลื่อนบนทางด้านที่ติดกับถนนและใส่กุญแจในตอนกลางคืน ซึ่งยังมิได้ปฏิบัติตามสัญญาที่ทำไว้กับนางจู โจทก์ในฐานะทายาทผู้รับมรดกของนางจูและเป็นผู้รับมรดกที่ดินส่วนที่เหลือของนางจูจึงฟ้องคดีนี้ ขอให้บังคับจำเลยรื้อประตูเหล็ก รื้อเรือนที่คร่อมทาง เปลี่ยนแปลงบานหน้าต่างมิให้ล้ำเข้าไปในช่องทางเดิน รื้อสิ่งกีดขวางให้มีช่องทางเดินกว้าง ๓ เมตร และจดทะเบียนภาระจำยอมต่อเจ้าหนักงานที่ดิน ถ้าจำเลยไม่ปฏิบัติ ให้ถือเอาคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนา จำเลยให้การว่า ข้อตกลงตามสัญญามิใช่ข้อตกลงในลักษณะภา