ฎีกาที่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2491/2532

ประเด็นกฎหมาย

การกำหนดความกว้างของทางจำเป็นตาม ป.พ.พ. ม.1349 ว่าต้องกว้างเพียงใดเมื่อที่ดินไม่มีทางออกสู่สาธารณะ

หลักกฎหมาย

ทางจำเป็นมิได้จำกัดเฉพาะทางเดินเท้า หากจำเป็นสามารถสร้างถนนได้ โดยต้องเลือกทางที่ใกล้ถนนสาธารณะที่สุดและสร้างความเสียหายให้น้อยที่สุด พร้อมคำนึงถึงสภาพความเจริญและความสะดวกในการใช้รถยนต์

คำวินิจฉัย

พิพากษาแก้ให้จำเลยเปิดทางกว้าง 4 เมตร ยาว 30 เมตร ให้โจทก์ผ่านได้ โดยโจทก์ต้องชำระค่าทดแทน 600,000 บาท และให้จำเลยจดทะเบียนทางจำเป็น

ข้อเท็จจริงสำคัญ

ที่ดินโจทก์ไม่มีทางออกสู่สาธารณะ ต้องผ่านที่ดินจำเลย ศาลชั้นต้นกำหนดทางกว้าง 1 เมตร ศาลฎีกาเห็นว่ารถยนต์เป็นพาหนะจำเป็น จึงขยายความกว้างเป็น 4 เมตร

กฎหมายที่เกี่ยวข้อง

เนื้อหาคำพิพากษา (บางส่วน)

ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2491/2532นางสายพินนนทธนาภรณ์นางศรีวัฒนะ ปิ่นทองจำเลย ป.พ.พ. ที่ดินโจทก์มีบ้านปลูกอยู่หลายหลัง โจทก์และบุคคลอื่นในที่ดินไม่มีทางออกสู่ทางสาธารณะ ได้แต่อาศัยเดินผ่านบ้านคนรู้จักในที่ดินจำเลย โจทก์กับบริวารจึงมีสิทธิจะผ่านที่ดินจำเลยออกสู่ทางสาธารณะได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1349 วรรคแรก ที่ดินตามแนวที่โจทก์ขอผ่านเป็นทางจำเป็นนั้นเป็นทางที่ใกล้ถนนสาธารณะที่สุด และเกิดความเสียหายแก่ที่ดินจำเลยน้อยที่สุดตามเจตนารมณ์ของกฎหมายในเรื่องทางจำเป็นนั้น ถ้าจำเป็นผู้มีสิทธิจะผ่านจะสร้างถนนเป็นทางผ่านก็ได้ มิได้จำกัดเฉพาะให้ใช้เฉพาะทางเดินด้วยเท้าแต่อย่างเดียว และตามสภาพการณ์ ความเจริญของบ้านเมืองทุกวันนี้รถยนต์เป็นพาหนะที่จำเป็น สมควรกำหนดให้ทางจำเป็นกว้าง 4 เมตร ตามแนวที่โจทก์ขอผ่านนั้น.โจทก์ฟ้องว่า โจทก์และจำเลยเป็นเจ้าของที่ดินโฉนดเลขที่ ๓๔๗๔ และเลขที่ ๑๖๔๔๗ แขวงบางอ้อ เขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานครตามลำดับที่ดินของโจทก์ไม่มีทางออกสู่ทางสาธารณะ จำเป็นต้องใช้ที่ดินของจำเลยบางส่วนผ่านเข้าออกสู่ทางสาธารณะพอควรกับความจำเป็นกว้าง ๔เมตร โจทก์มีหนังสือแจ้งให้จำเลยทราบแล้ว จำเลยเพิกเฉย ขอให้พิพากษให้จำเลยยอมให้โจทก์และบริวารผ่านที่ดินของจำเลยส่วนหนึ่งส่วนใดสู่ถนนจรัญสนิทวงศ์กว้าง ๔ เมตร ยาว ๓๐ เมตร ยอมให้โจทก์ทำท่อน้ำประปา ต่อเสาและสายไฟฟ้าโทรศัพท์ และสาธารณูปโภคอื่น ๆ ผ่านทางข้างต้น ให้จำเลยจดทะเบียนทางจำเป็นต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ตามกฎหมาย หากจำเลยไม่ปฏิบัติตามขอให้ถือคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาของจำเลย และให้จำเลยรับเงินค่าทดแทนเพื่อความเสียหายเป็นเงิน๓๐,๐๐๐ บาท จำเลยให้การและแก้ไขคำให้การว่า โจทก์อาจขอทางจำเป็นจากทางซึ่งอยู่ในที่ดินผ