การอุทธรณ์อย่างคนอนาถาต้องมีทั้งเหตุผลสมควรและสถานะคนยากจน การเป็นคนยากจนอย่างเดียวไม่เพียงพอหากคดีไม่มีเหตุผลสมควร
สิทธิอุทธรณ์อย่างคนอนาถาต้องมีสองเงื่อนไขคือ คดีมีเหตุผลสมควร และผู้ขอเป็นคนยากจน หากคดีไม่มีเหตุผลสมควร แม้พิสูจน์ได้ว่าเป็นคนยากจน ศาลก็ไม่จำเป็นต้องอนุญาต
พิพากษายืนคำสั่งศาลอุทธรณ์ที่ยกคำร้องอุทธรณ์คำสั่งศาลชั้นต้นที่ปฏิเสธการอนุญาตอุทธรณ์อย่างคนอนาถา โดยสั่งให้ชำระค่าธรรมเนียมหากประสงค์อุทธรณ์
ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระหนี้กว่า 5.7 ล้านบาท ศาลชั้นต้นและอุทธรณ์วินิจฉัยว่าคดีไม่มีเหตุผลสมควร แม้จำเลยพิสูจน์ความจนได้ ศาลก็ยกคำร้อง
ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5208/2545ธนาคารกรุงศรีอยุธยา จำกัด (มหาชน)โจทก์นายธนกร ศิวะสัมปัตติกุลจำเลย ป.วิ.พ. ม. 156 วรรคสี่, ห้าศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาของจำเลยโดยวินิจฉัยว่าคดีไม่มีเหตุผลอันสมควรที่จะอุทธรณ์และจำเลยมิใช่คนยากจน การที่จำเลยใช้สิทธิตาม ป.วิ.พ. มาตรา 156 วรรคสี่ ยื่นคำร้องขอต่อศาลชั้นต้นให้พิจารณาคำขอนั้นใหม่เพื่ออนุญาตให้จำเลยนำพยานหลักฐานมาแสดงเพิ่มเติมว่าตนเป็นคนยากจน เห็นได้ว่าแม้ศาลชั้นต้นทำการไต่สวนและฟังว่าจำเลยเป็นคนยากจน ก็หาเป็นเหตุให้ศาลชั้นต้นต้องมีคำสั่งอนุญาตให้จำเลยอุทธรณ์อย่างคนอนาถาได้ไม่ เพราะข้อเท็จจริงยังปรากฏว่าคดีไม่มีเหตุผลอันสมควรที่จะอุทธรณ์คดีสืบเนื่องมาจากศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยชำระหนี้ตามสัญญาเบิกเงินเกินบัญชีและสัญญากู้เงินรวมจำนวนเงิน ๕,๗๒๑,๕๗๑.๐๔ บาท พร้อมดอกเบี้ยแก่โจทก์ จำเลยยื่นอุทธรณ์คำพิพากษาพร้อมคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถา ศาลชั้นต้นไต่สวนแล้วมีคำสั่งให้ยกคำร้อง จำเลยยื่นคำร้องขออนุญาตนำพยานหลักฐานมาแสดงเพิ่มเติมว่าจำเลยเป็นคนยากจน ศาลชั้นต้นมีคำสั่งให้ ยกคำร้อง จำเลยอุทธรณ์คำสั่ง ศาลอุทธรณ์มีคำสั่งให้ยกคำร้องอุทธรณ์คำสั่งของจำเลย จำเลยฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา ๑๕๕ บัญญัติให้สิทธิแก่คู่ความที่จะขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาได้หากมีคดีมีเหตุผลอันสมควรที่จะอุทธรณ์ และตนเองเป็นคนยากจนไม่มีทรัพย์สินพอจะเสียค่าธรรมเนียม สำหรับคดีนี้ศาลชั้นต้นมีคำสั่งยกคำร้องขออุทธรณ์อย่างคนอนาถาของจำเลยโดยวินิจฉัยว่าคดีไม่มีเหตุผลอันสมควรที่จะอุทธรณ์และจำเลยมิใช่คนยากจน ดังนี้ การที่จำเลยใช้สิทธิตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา ๑๕๖ วรรคสี่ ยื่นคำร้อง