เกษตรกรที่มีที่ดิน ส.ป.ก. เพียงพอต่อการครองชีพแล้ว ขาดคุณสมบัติรับมรดกสิทธิเช่าที่ดิน ส.ป.ก. ของบิดาหรือไม่
เจตนารมณ์ พ.ร.บ. ส.ป.ก. คือช่วยเหลือเกษตรกรที่ไม่มีที่ดินหรือมีไม่เพียงพอ การมีที่ดิน ส.ป.ก. เพียงพอต่อการครองชีพแล้ว ถือว่าขาดคุณสมบัติรับมรดกสิทธิการเช่าที่ดิน ส.ป.ก. เพิ่มเติม
พิพากษายืนยกฟ้อง โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้อง เนื่องจากขาดคุณสมบัติรับมรดกสิทธิการเช่าที่ดิน ส.ป.ก. ตามกฎหมายและระเบียบ
โจทก์เป็นเกษตรกรที่ได้รับอนุญาตให้เข้าทำประโยชน์ในที่ดิน ส.ป.ก. จำนวน 20 ไร่ 2 งาน 84 ตารางวา โดยทำนาทั้งแปลง ซึ่งเพียงพอต่อการครองชีพ
ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2919/2545นายเสงี่ยม ราชอินทร์โจทก์ผู้ว่าราชการจังหวัดอุบลราชธานี กับพวกจำเลย พ.ร.บ.การปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ.2518 ระเบียบคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อการเกษตรกรรมว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขในการโอนและการตกทอดโดยทางมรดกของสิทธิการเช่าหรือเช่าซื้อที่ดินในการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ.2535 ม. 11การปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมมีเจตนารมณ์เพื่อช่วยให้เกษตรกรมีที่ดินทำกินและเกษตรกรผู้นั้นจะต้องไม่มีที่ดินประกอบเกษตรกรรมเป็นของตนเองหรือมีที่ดินเล็กน้อยไม่เพียงพอแก่การครองชีพหรือต้องเช่าที่ดินของผู้อื่นประกอบเกษตรกรรม เมื่อโจทก์ซึ่งเป็นเกษตรกรได้รับอนุญาตให้เข้าทำประโยชน์ซึ่งอยู่ในเขตปฏิรูปที่ดินแล้ว จำนวน 20 ไร่ 2 งาน 84 ตารางวา โดยทำนาทั้งแปลงจึงถือได้ว่าโจทก์มีที่ดินประกอบเกษตรกรรมเป็นของตนเอง และมีรายได้เพียงพอแก่การครองชีพแล้ว โจทก์จึงขาดคุณสมบัติที่จะได้รับโอนที่ดินพิพาทแม้ทางมรดกตกทอดของบิดาโจทก์ ดังนั้น การที่จำเลยที่ 1 และที่ 2 ไม่ออกคำสั่งให้โจทก์รับมรดกตกทอดสิทธิการเช่าในที่ดินพิพาทโดยอ้างว่าขัดกับกฎหมายและระเบียบเกี่ยวกับการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมตาม พ.ร.บ. การปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2518 นั้นชอบแล้ว โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้องคดีนี้ และไม่จำต้องวินิจฉัยว่าโจทก์มีสิทธิจะได้รับมรดกที่ดินพิพาทหรือไม่ เพราะถึงแม้ได้รับมาก็ไม่มีมีสิทธิรับโอนอยู่แล้วโจทก์ฟ้องขอให้พิพากษาว่าโจทก์และจำเลยที่ ๓ เป็นผู้มีสิทธิรับมรดกในฐานะทายาทโดยธรรมในที่ดินตามหนังสืออนุญาตให้เข้าทำประโยชน์ในเขตปฏิรูปที่ดิน (ส.ป.ก. ๔-๐๑ก) สารบัญทะเบียนที่ดินเลขที่ ๖๒๒๖ เล่ม ๖๓ หน้า ๒๖ อำเภอเดชอุดม จังหวัดอุบลราชธานี ตำแหน่งที่ดิน