มูลหนี้ส่งมอบทรัพย์สินคืนที่ยังอยู่ในสภาพบังคับได้ ย่อมไม่อาจกำหนดจำนวนได้แน่นอนตาม ม.9(3) พ.ร.บ.ล้มลายหรือไม่
ศาลมีหน้าที่พิจารณาเอาความจริงตาม ม.9 แม้คู่ความไม่โต้แย้ง หากมูลหนี้เป็นหน้าที่ส่งมอบทรัพย์สินคืนที่ยังอยู่ในสภาพบังคับได้ หนี้ยังไม่อาจกำหนดจำนวนได้แน่นอน จึงไม่อาจสั่งล้มละลายได้
พิพากษากลับให้ยกฟ้องโจทก์ เนื่องจากมูลหนี้ยังไม่อาจกำหนดจำนวนได้แน่นอนตาม พ.ร.บ.ล้มละลาย ม.9(3)
โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยล้มละลายจากมูลหนี้ส่งมอบเครื่องยนต์เรือคืนตามสัญญาเช่าซื้อที่เลิกกัน โดยจำเลยยังครอบครองและใช้ประโยชน์เรืออยู่
ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 754/2533บริษัทเมโทรแมชีนเนอรี่ จำกัดโจทก์นายบุญส่ง สุนทรโลหิต กับพวกจำเลย ป.วิ.พ. พ.ร.บ.ล้มละลาย พ.ศ.2483 ม. 153, ม. 9 (3), ม. 14การพิจารณาคดีล้มละลายต้องได้ความจริงตามมาตรา 9 ศาลจึงมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ของลูกหนี้เด็ดขาด ดังนั้น แม้คู่ความมิได้โต้เถียงเรื่องหนี้ที่โจทก์ฟ้องกำหนดจำนวนแน่นอนได้หรือไม่ก็ตาม ศาลย่อมยกเรื่องดังกล่าวขึ้นวินิจฉัยเองได้ มูลหนี้ที่โจทก์ฟ้องจำเลยขอให้ล้มละลายเป็นมูลหนี้ส่งมอบเครื่องยนต์เรือคืนเพราะผิดสัญญาเช่าซื้อและสัญญาเลิกกัน โจทก์ยังคงมีกรรมสิทธิ์ในเครื่องยนต์เรือและมีสิทธิติดตามเอาคืน หากคืนไม่ได้จึงจะใช้ราคา เมื่อปรากฏว่าจำเลยยังครอบครองและใช้ประโยชน์เครื่องยนต์เรือดังกล่าวอยู่ และอยู่ในสภาพที่สามารถบังคับให้จำเลยคืนเครื่องยนต์เรือได้ แม้โจทก์จะนำสืบว่าได้ติดตามเพื่อยึดเครื่องยนต์เรือคืน แต่จำเลยมีเรือหลายลำไม่ทราบว่าอยู่ในเรือลำใด จึงไม่สามารถยึดคืนได้ ก็หาใช่ว่าการคืนเครื่องยนต์เรือไม่สามารถกระทำได้จนต้องบังคับให้ใช้ราคาแทนอย่างเดียวไม่ โจทก์ย่อมฟ้องร้องโดยอาศัยอำนาจศาลบังคับให้จำเลยคืนเครื่องยนต์เรือได้ และหากบังคับได้เช่นนี้หนี้ค่าเครื่องยนต์เรือก็ไม่ใช่หนี้ที่จะบังคับเอาแก่จำเลยได้อีก ทั้งฟ้องโจทก์ไม่มีหนี้จำนวนอื่นคงมีแต่เครื่องยนต์เรือเท่านั้น เมื่อหนี้ส่งมอบเครื่องยนต์เรือคืนยังอยู่ในสภาพที่อาจบังคับกันได้ จึงไม่แน่นอนว่าหนี้ที่จะบังคับให้ใช้ราคาแทนการส่งมอบเครื่องยนต์เรือจะมีหรือไม่ หนี้ที่โจทก์นำมาฟ้องจึงยังไม่อาจกำหนดจำนวนได้แน่นอนตาม พ.ร.บ. ล้มละลายพ.ศ. 2483 มาตรา 9(3) โจทก์จึงฟ้องขอให้จำเลยเป็นบุคคลล้มละลายไม่ได้โจทก์ฟ้องขอให้ศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์จำเลยเด็ดขาด และพิพากษาให้เป็