สัญญาเช่าซื้อที่ดินซึ่งเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินตกเป็นโมฆะเพราะต้องห้ามมิให้โอน
ที่ดินที่เป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินต้องห้ามมิให้โอนตาม ป.พ.พ. มาตรา 1305 สัญญาเช่าซื้อที่ดินดังกล่าวจึงมีวัตถุประสงค์เป็นการพ้นวิสัยและต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย ตกเป็นโมฆะตามมาตรา 113 ผู้รับเงินค่าเช่าซื้อไว้ต้องคืนตามมาตรา 406 วรรคแรก เพราะเป็นการรับไว้โดยปราศจากมูลอันจะอ้างกฎหมายได้
พิพากษายืนตามศาลอุทธรณ์ ให้ยกฟ้องโจทก์ และให้โจทก์คืนเงินค่าเช่าซื้อ 41,875 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีนับแต่วันที่ 6 กรกฎาคม 2506 จนกว่าชำระเสร็จแก่จำเลย แต่ดอกเบี้ยถึงวันฟ้องต้องไม่เกิน 1,319 บาท
โจทก์ให้จำเลยเช่าซื้อที่ดินซึ่งต่อมาปรากฏว่าเป็นที่ราชพัสดุและเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน จำเลยชำระค่าเช่าซื้อไปแล้ว 41,875 บาท แล้วหยุดชำระอ้างว่าสัญญาเป็นโมฆะ
ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6180/2533นางอนงค์ งามเสงี่ยมโจทก์พันจ่าเอกอนนท์ เหมทานนท์จำเลย ป.พ.พ. , ม. 406, ม. 572, ม. 1305ที่ดินพิพาทที่โจทก์ให้จำเลยเช่าซื้อเป็นที่ราชพัสดุและเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน โจทก์จึงไม่มีสิทธิที่จะนำที่ดินพิพาทไปให้จำเลยเช่าซื้อ เพราะต้องห้ามมิให้โอนกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1305 สัญญาเช่าซื้อจึงตกเป็นโมฆะตามมาตรา 113 เพราะมีวัตถุที่ประสงค์เป็นการพ้นวิสัยและต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย โจทก์จึงต้องคืนค่าเช่าซื้อให้จำเลยเพราะเป็นการรับไว้โดยปราศจากมูลอันจะอ้างกฎหมายได้ตามมาตรา 406 วรรคแรกโจทก์ฟ้องว่า จำเลยทำสัญญาเช่าซื้อที่ดินโจทก์ ๒ แปลง แล้วผิดสัญญาไม่ชำระค่าเช่าซื้อ โจทก์บอกเลิกสัญญาและให้จำเลยส่งมอบที่ดินคืนให้แก่โจทก์แล้ว จำเลยเพิกเฉย ขอให้บังคับจำเลยส่งมอบที่ดินที่เช่าซื้อให้แก่โจทก์พร้อมสิ่งปลูกสร้างในที่ดินดังกล่าวและให้จำเลยชำระค่าเสียหาย ๒,๕๐๐ บาท และค่าเสียหายเดือนละ ๖๒๕ บาท นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จพร้อมด้วยดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปีในต้นเงิน ๒,๕๐๐ บาท และในต้นเงินที่จำเลยจะต้องชำระค่าเสียหายนับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ จำเลยให้การและฟ้องแย้งว่า ตามสัญญาเช่าซื้อ โจทก์ตกลงว่าจะโอนกรรมสิทธิ์ที่ดินให้แก่จำเลยเมื่อออกโฉนดแล้ว จำเลยชำระค่าเช่าซื้อให้โจทก์ไปแล้ว ๔๑,๘๗๕ บาท ต่อมาปลายเดือนกรกฎาคม ๒๕๒๖จำเลยได้รับหนังสือจากผู้ว่าราชการจังหวัดระยองแจ้งว่า ที่ดินที่เช่าซื้อเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน ใช้เพื่อประโยชน์ของแผ่นดินโดยเฉพาะ เป็นที่ราชพัสดุ โจทก์ไม่อาจขอออกโฉนดและนำมาให้จำเลยเช่าซื้อได้ สัญญาเช่าซื้อเป็นโมฆะ ขอให้ยกฟ้อง ให้โจทก์คืนเงิน ๔๓,๑๙๔ บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละเจ็ดครึ่งต่อปี