เบี้ยปรับตามสัญญาซื้อขายที่กำหนดไว้สูงเกินส่วน ศาลมีอำนาจลดลงเป็นจำนวนพอสมควรตาม ป.พ.พ. มาตรา 383 วรรคหนึ่ง โดยพิเคราะห์ถึงทางได้เสียของเจ้าหนี้ทุกอย่
ข้อกำหนดค่าเสียหายล่วงหน้าในสัญญามีลักษณะเป็นเบี้ยปรับ หากสูงเกินส่วน ศาลลดลงได้ตาม ป.พ.พ. มาตรา 383 วรรคหนึ่ง โดยพิเคราะห์ทางได้เสียของเจ้าหนี้ทุกอย่าง ไม่ใช่เฉพาะทรัพย์สิน โจทก์ต้องนำสืบความเสียหาย หากไม่นำสืบ ศาลกำหนดให้พอสมควร ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการพัสดุฯ เป็นเพียงข้อแนะนำ ไม่ใช่กฎหม
พิพากษาแก้เป็นว่าให้จำเลยชำระเงินจำนวน 200,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับแต่วันที่ 4 ตุลาคม 2541 เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์
โจทก์ทำสัญญาซื้อเครื่องมือสื่อสารใต้น้ำราคา 3,724,434.60 บาท จำเลยผิดสัญญาไม่ส่งมอบ โจทก์ริบเงินประกัน 372,443.46 บาท และปรับรายวันรวม 1,124,779.25 บาท ก่อนกำหนดส่งมอบจำเลยแจ้งยกเลิกสัญญาเพราะค่าเงินบาทอ่อน โจทก์ปล่อยเวลา 151 วันโดยไม่รีบจัดหาสิ่งของอื่น และไม่นำสืบความเสียหายที่แท้จริง
ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4766/2549กองทัพเรือโจทก์บริษัทไทยบัณฑร จำกัดจำเลย ป.พ.พ. ม. 383 วรรคหนึ่ง ระเบียบสำนักงานนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการพัสดุ พ.ศ.2524 ข้อ 138ตามสัญญาซื้อขาย เมื่อจำเลยผิดสัญญาไม่สามารถส่งมอบสิ่งของที่ซื้อขายให้โจทก์ได้ตามสัญญา โจทก์มีสิทธิที่จะได้รับค่าเสียหายได้หลายทาง ซึ่งข้อกำหนดตามสัญญาซื้อขายด้งกล่าวเป็นการกำหนดค่าเสียหายให้แก่ผู้ซื้อไว้ล่วงหน้าในกรณีผู้ขายไม่ปฏิบัติตามสัญญา จึงมีลักษณะเป็นเบี้ยปรับ ถ้ากำหนดไว้สูงเกินส่วน ศาลจะลดลงเป็นจำนวนพอสมควรก็ได้ตาม ป.พ.พ. มาตรา 383 วรรคหนึ่ง ส่วนการที่จะลดลงเป็นจำนวนมากน้อยเพียงใดนั้น กฎหมายให้พิเคราะห์ถึงทางได้เสียของเจ้าหนี้ทุกอย่างอันชอบด้วยกฎหมาย ไม่ใช่แต่เพียงทางได้เสียในเชิงทรัพย์สินโจทก์จึงต้องนำสืบให้ศาลเห็นว่าโจทก์ได้รับความเสียหายเนื่องจากจำเลยผิดสัญญามากน้อยเพียงใด แต่โจทก์ไม่นำสืบให้ศาลเห็น ศาลจึงต้องกำหนดให้เป็นจำนวนพอสมควร แม้ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการพัสดุฯ ข้อ 138 จะกำหนดว่าหากจำนวนค่าปรับจะเกินร้อยละ 10 ของวงเงินค่าพัสดุหรือค่าจ้างให้ส่วนราชการพิจารณาบอกเลิกสัญญาหรือข้อตกลง เว้นแต่คู่สัญญาจะได้ยินยอมเสียค่าปรับให้แก่ทางราชการโดยไม่มีเงื่อนไขใดๆ ทั้งสิ้น ให้หัวหน้าส่วนราชการพิจารณาผ่อนปรนการปรับตามสัญญาเท่าที่จำเป็น เมื่อจำเลยมิได้ยินยอมให้ส่วนราชการปรับส่วนราชการจึงต้องบอกเลิกสัญญา แต่ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการพัสดุฯ มิใช่กฎหมาย เป็นเพียงข้อแนะนำว่าด้วยเรื่องพัสดุของทางราชการเท่านั้น จึงมิใช่ข้อบังคับโจทก์ห้ามเรียกค่าเสียหายเกินร้อยละ 10 ของราคาสิ่งของที่ซื้อขายแต่อย่างใดโจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทำสัญญาซื้อเครื่องมือสื่อสารใต้น้ำแบบติดตัวนักดำน้ำซึ่งผลิตในประ