พินัยกรรมเอกสารฝ่ายเมืองที่ทำโดยปลัดอำเภอแทนนายอำเภอโดยไม่มีอำนาจหน้าที่ ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่
การทำพินัยกรรมเอกสารฝ่ายเมืองต้องทำโดยนายอำเภอหรือผู้รักษาราชการแทนเท่านั้น หากปลัดอำเภอทำแทนโดยไม่มีอำนาจ พินัยกรรมนั้นตกเป็นโมฆะตามมาตรา 1705 แต่ถ้าเจ้ามรดกทำต่อหน้าพยานอย่างน้อยสองคนพร้อมกัน ก็อาจอนุโลมเป็นพินัยกรรมธรรมดาตามมาตรา 1656 และสมบูรณ์ตามมาตรา 136
พินัยกรรมเอกสารฝ่ายเมืองที่ทำโดยปลัดอำเภอแทนนายอำเภอโดยไม่มีอำนาจหน้าที่ ตกเป็นโมฆะตามมาตรา 1705 ไม่เป็นพินัยกรรมแบบเอกสารฝ่ายเมือง แต่เมื่อเจ้ามรดกได้ทำต่อหน้าพยานอย่างน้อยสองคนพร้อมกัน อนุโลมเข้าแบบพินัยกรรมธรรมดาตามมาตรา 1656 จึงสมบูรณ์ใช้ได้เป็นพินัยกรรมแบบธรรมดาตามมาตรา 136
นายอำเภอติดราชการจึงสั่งด้วยวาจาให้ปลัดอำเภอไปทำพินัยกรรมเอกสารฝ่ายเมืองแทน โดยปลัดอำเภอมิได้รักษาราชการแทนนายอำเภอ
ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1612/2515นายพา เกาไศยนันท์ ที่ 1 นางเทียบ ขำค้า ที่ 2 นางฉ่อง พรหมศาสตร์ ที่ 3โจทก์นางชั้ว เกตุมา ที่ 4 นางเฉียบ ทรัพย์อร่าม ที่ 5 นางชม ตันศิริ ที่ 6โจทก์นางชิต เฉยดม ที่ 7 โดยนายพา เกาไศยนันท์ ผู้รับมอบอำนาจโจทก์นางบุญแต่ง เกาไศยนันท์จำเลย ป.พ.พ. พ.ร.บ.ระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ.2495 การทำพินัยกรรมเอกสารฝ่ายเมืองนั้น ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1658 บัญญัติให้กรมการอำเภอเป็นผู้ทำ ต่อมามีพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2495 มาตรา 40 วรรคสามบัญญัติให้โอนอำนาจและหน้าที่เกี่ยวกับราชการของกรมการอำเภอไปเป็นอำนาจและหน้าที่ของนายอำเภอ การทำพินัยกรรม เอกสารฝ่ายเมืองในปัจจุบันจึงตกเป็นอำนาจและหน้าที่ ของนายอำเภอ เป็นผู้ทำซึ่งถ้านายอำเภอไม่อาจปฏิบัติราชการได้ตามปกติก็ตกเป็นอำนาจและหน้าที่ของผู้รักษาราชการแทนตามมาตรา 42 การที่นายอำเภอมาปฏิบัติราชการอยู่ แต่ติดราชการจะไปท้องที่ จึงสั่งให้ปลัดอำเภอ ช่วยไปทำพินัยกรรมเอกสารฝ่ายเมืองแทนเพื่อให้งานเสร็จไปโดยเร็วนั้น ปลัดอำเภอผู้นั้นเป็นแต่เพียงผู้ทำงานแทนนายอำเภอ หาใช่เป็น ผู้รักษาราชการแทนนายอำเภอไม่ การทำพินัยกรรมเอกสารฝ่ายเมือง นั้นจึงเป็นการที่ทำไปโดยไม่มีอำนาจหน้าที่ ขัดต่อ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1658 ตกเป็นโมฆะ ตามมาตรา 1705 ไม่เป็นพินัยกรรมแบบเอกสารฝ่ายเมืองแต่ เมื่อ พินัยกรรมนั้นเจ้ามรดกได้ทำต่อหน้าพยานอย่างน้อย 2 คนพร้อมกัน อนุโลมเข้าแบบพินัยกรรมธรรมดาตามมาตรา 1656 จึงสมบูรณ์ใช้ได้ เป็นพินัยกรรมแบบธรรมดาตามมาตรา 136โจทก์ฟ้องว่า โจทก์ทั้งหมดกับนายบุญเลิศ เกาไศยนันท์ สามีจำเลยเป็นบุตรนายเชื้อกับนางทองห่อ เกาไศยนันท์ นายเชื้อกับนางทองห่อเป็นสามีภร