ฎีกาที่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2330/2524

ประเด็นกฎหมาย

ปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสมบูรณ์ของการหย่าและการแบ่งสินสมรสระหว่างสามีภรรยาที่สมรสก่อนใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 5

หลักกฎหมาย

การสมรสหรือการหย่าที่เกิดขึ้นหลังจากประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 5 ใช้บังคับแล้ว จะมีผลสมบูรณ์ต่อเมื่อได้ปฏิบัติตามบทกฎหมายขณะที่ใช้อยู่ การแบ่งสินสมรสสำหรับคู่สมรสที่สมรสก่อนใช้บรรพ 5 ต้องเป็นไปตามกฎหมายลักษณะผัวเมีย ตามมาตรา 4(1) แห่งพระราชบัญญัติให้ใช้บทบัญญัติบรรพ 5 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณ

คำวินิจฉัย

ที่พิพาทเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ร้องสอด ห้ามจำเลยและบริวารเข้าเกี่ยวข้อง

ข้อเท็จจริงสำคัญ

ผู้ร้องสอดกับนางละออสมรสกันก่อนใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 5 โดยมิได้จดทะเบียนสมรส ต่อมาเลิกร้างกันแต่ไม่ได้จดทะเบียนหย่า นางละออถึงแก่ความตาย ที่ดินพิพาทเป็นสินสมรสที่ยังไม่ได้แบ่ง ผู้ร้องสอดเป็นฝ่ายมีสินเดิมฝ่ายเดียว นางละออไม่มีสินเดิม

กฎหมายที่เกี่ยวข้อง

เนื้อหาคำพิพากษา (บางส่วน)

ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2330/2524นางบุญช่วย นิสากรเสนโจทก์นางทองอยู่ แสงชูโตจำเลยผู้ร้องสอดจำเลยนายสวัสดิ์ วงษ์ลักษณ์จำเลย ป.พ.พ. ม. 1449, ม. 1754 พ.ร.บ.ให้ใช้บทบัญญัติบรรพ 5 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ พ.ศ.2477 , ม. 4 (1) ป.วิ.พ. ม. 57ผู้ร้องสอดกับ ล. สมรสกันก่อนใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์บรรพ 5 ดังนั้น หากมีข้อกล่าวอ้างถึงความสมบูรณ์ในเรื่องการสมรสหรือการหย่าขึ้นหลังจากได้มีประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 5 ใช้บังคับแล้ว การสมรสหรือการหย่าจะมีผลสมบูรณ์ก็ต่อเมื่อได้ปฏิบัติการให้เป็นไปตามบทกฎหมายขณะที่ใช้อยู่ เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าผู้ร้องสอดกับ ล. มิได้จดทะเบียนหย่าให้เป็นไปตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1499 ข้ออ้างการหย่าที่จำเลยยกขึ้นอ้างจึงไม่มีผลตามกฎหมาย แม้จะได้ความว่าคู่สมรสจะได้เลิกร้างแยกกันอยู่ ก็หาทำให้การเป็นสามีภรรยาของคู่สมรสขาดจากกันไม่ที่ดินโฉนดพิพาทเป็นสินสมรสระหว่างผู้ร้องสอดกับ ล. ที่ไม่ได้มีการแบ่งแยกกันมาก่อน ต่อมา ล. ถึงแก่ความตาย ความเป็นสามีภรรยาระหว่างคนทั้งสองย่อมขาดจากกันนับแต่วันที่ ล. ตาย สินสมรสจึงต้องแยกจากกันและการแบ่งสินสมรสสำหรับบุคคลทั้งสอง แม้จะเป็นกรณีพิพาทกันหลังจากมีพระราชบัญญัติให้ใช้บัญญัติบรรพ 5 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ใช้บังคับแล้วก็ตาม แต่ก็ไม่มีผลกระทบกระเทือนกับการสมรสและความสัมพันธ์ในครอบครัวอันเกิดแก่การสมรสนั้นๆ ซึ่งได้มีอยู่ก่อนวันใช้ประมวลกฎหมาย บรรพนี้ ตามมาตรา 4(1) ของพระราชบัญญัติดังกล่าว การแบ่งสินสมรสของคนทั้งสองจึงต้องเป็นไปตามกฎหมายลักษณะผัวเมียข้อเท็จจริงฟังได้ว่า ผู้ร้องสอดเป็นฝ่ายที่มีสินเดิมมาฝ่ายเดียว ล. ไม่มีสินเดิมที่ดินตามโฉนดพิพาทซึ่งเป็นสินสมรสจึงตกได้แก่ผู้ร้อ