เงินบำเหน็จที่จ่ายเมื่อออกจากงานเป็นค่าชดเชยตามกฎหมายหรือไม่ และข้อตกลงที่ให้เงินบำเหน็จเป็นค่าชดเชยมีผลผูกพันหรือไม่
เงินบำเหน็จมีลักษณะเป็นการสงเคราะห์ตอบแทนการทำงานด้วยดีจนออกจากงานหรือถึงแก่กรรม มิใช่ค่าชดเชยตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงานฯ การตกลงให้เงินบำเหน็จเป็นค่าชดเชยเป็นการหลีกเลี่ยงกฎหมาย ข้อตกลงดังกล่าวไม่มีผลผูกพันลูกจ้าง
ข้อตกลงที่ให้เงินบำเหน็จเป็นค่าชดเชยไม่มีผลผูกพันโจทก์ จำเลยต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่โจทก์พร้อมดอกเบี้ย
โจทก์เป็นลูกจ้างประจำถูกเลิกจ้างเพราะเกษียณอายุ จำเลยมีข้อบังคับจ่ายบำเหน็จเมื่ออายุงานครบ 5 ปีขึ้นไป รวมถึงกรณีลาออกและถึงแก่กรรม โดยคำนวณจากค่าจ้างสุดท้ายคูณจำนวนปีและตัวประกอบ จำเลยอ้างว่าเงินบำเหน็จรวมค่าชดเชยแล้ว
ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2635/2524นายชยันต์ สังขวิภาโจทก์บริษัทเอสโซ่แสตนดาร์ดประเทศไทย จำกัดจำเลย ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 2, ข้อ 46 ป.พ.พ. ม. 113จำเลยมีข้อบังคับให้จ่ายบำเหน็จเมื่อพนักงานมีอายุงานครบ5 ปี หรือกว่านั้นแต่ค่าชดเชยนั้นลูกจ้างประจำซึ่งทำงานติดต่อกันครบหนึ่งร้อยยี่สิบวันก็มีสิทธิได้รับแล้ว การคำนวณบำเหน็จก็อาศัยค่าจ้างสุดท้ายคูณด้วยจำนวนปีของอายุงานและตัวประกอบอื่นอีก และ ยังจ่ายให้ในกรณีลาออกและถึงแก่กรรมอีกด้วย เงินบำเหน็จจึงมีลักษณะเป็นการสงเคราะห์ตอบแทนการที่ลูกจ้างทำงานด้วยดีจนออกจากงานหรือถึงแก่กรรมถือได้ว่าเป็นเงินประเภทอื่นซึ่งนายจ้างตกลงจ่ายให้แก่ลูกจ้าง มิใช่ค่าชดเชย ดังนั้น การที่นายจ้างกับลูกจ้างตกลงกันให้เงินบำเหน็จนี้เป็นค่าชดเชย จึงเป็นการหลีกเลี่ยงที่จะไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย ข้อตกลงนั้นจึงไม่มีผลผูกพันลูกจ้างโจทก์ฟ้องว่า จำเลยจ้างโจทก์เป็นลูกจ้างประจำและเลิกจ้างเพราะครบเกษียณอายุโดยไม่จ่ายค่าชดเชย ขอให้จำเลยจ่ายค่าชดเชยพร้อมดอกเบี้ยจำเลยให้การว่า เมื่อโจทก์ออกจากงานโจทก์ได้รับเงินบำเหน็จซึ่งมีค่าชดเชยรวมอยู่ด้วยไปแล้ว จึงไม่ต้องจ่ายค่าชดเชยให้โจทก์อีกศาลแรงงานกลางพิพากษายกฟ้องผู้พิพากษาสมทบนายหนึ่งมีความเห็นแย้งว่า เงินค่าชดเชยเป็นเงินคนละประเภทกับเงินบำเหน็จโจทก์อุทธรณ์ต่อศาลฎีกาศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานวินิจฉัยว่า พนักงานของจำเลยที่ต้องออกจากงานหรือที่จำเลยเลิกจ้าง จะได้รับบำเหน็จจากจำเลย โดยมีเงื่อนไขว่า พนักงานประจำต้องมีอายุงานครบ 5 ปี หรือกว่านั้นจำเลยจึงจะจ่ายเงินบำเหน็จให้ ส่วนค่าชดเชยนั้น ลูกจ้างประจำซึ่งทำงานติดต่อกันครบหนึ่งร้อยยี่สิบวันก็มีสิทธิได้รับแล้ว และการจ่ายเงินบำเหน็จยังรวมไปถึงกร