ฎีกาที่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1300/2521

ประเด็นกฎหมาย

ผู้ครอบครองที่ดินมาก่อนใช้ประมวลกฎหมายที่ดินซึ่งมิได้แจ้งการครอบครองไว้ ยังมีสิทธิครอบครองหรือไม่ และมีอำนาจฟ้องขอให้ออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ได้ห

หลักกฎหมาย

การไม่แจ้งการครอบครองที่ดินตามพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ. 2497 มาตรา 5 ไม่ทำให้ผู้ครอบครองเสียสิทธิครอบครอง เพียงแต่ยกขึ้นยันรัฐหรือผู้รับโอนสิทธิจากรัฐไม่ได้ ต่อมาประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 96 แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 58 ทวิ และ 59 ทวิ ให้ผู้ครอบครองที่ดินมาก่อนใช้ประม

คำวินิจฉัย

พิพากษายกคำพิพากษาศาลล่างทั้งสอง ให้ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาต่อไป แล้วพิพากษาใหม่ตามรูปคดี ค่าฤชาธรรมเนียมทั้งสามศาลให้ศาลชั้นต้นรวมสั่งเมื่อพิพากษาใหม่

ข้อเท็จจริงสำคัญ

โจทก์ครอบครองที่พิพาทมาก่อนใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน แต่มิได้แจ้งการครอบครองไว้ ต่อมาโจทก์ขอให้จำเลยออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ จำเลยโต้แย้งว่าที่พิพาทเป็นที่สาธารณประโยชน์ โจทก์จึงฟ้องขอให้ศาลพิพากษาว่าที่ดินเป็นของโจทก์และให้จำเลยออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์

กฎหมายที่เกี่ยวข้อง

• ป.ที่ดิน ม. 58 ทวิ
• ม. 59 ทวิ
• ป.วิ.พ. ม. 55

เนื้อหาคำพิพากษา (บางส่วน)

ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1300/2521นายกิติ แสงศรีโจทก์นายประพัฒน์พงษ์ บำเพ็ญสิทธิจำเลย ป.วิ.พ. ม. 55 พ.ร.บ.ให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ.2497 ม. 5 ป.ที่ดิน ม. 58 ทวิ, ม. 59 ทวิ ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 96 ข้อ 7, ข้อ 8ผู้ที่ครอบครองที่ดินมาก่อนใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน แม้จะมิได้แจ้งการครอบครองไว้ ก็หาทำให้เสียสิทธิครอบครองไปไม่ เป็นแต่เพียงจะยกขึ้นยันรัฐในการที่รัฐจะจัดที่ดินตามประมวลกฎหมายที่ดิน หรือยันบุคคลผู้ได้สิทธิมาจากรัฐในการจัดที่ดินไม่ได้เท่านั้น ตราบใดที่รัฐมิได้เข้าจัดที่ดินนั้น ผู้นั้นยังมีสิทธิครอบครองตามประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 58 ทวิ และมาตรา 59 ทวิ ที่แก้ไขเพิ่มเติมโดยประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 96 ผู้ครอบครองที่ดินมาก่อนใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน แต่มิได้แจ้งการครอบครองไว้รวมทั้งผู้ครอบครองต่อเนื่องจากบุคคลดังกล่าวมีสิทธิขอให้ทางราชการออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ได้ เมื่อมีการเดินสำรวจรังวัดในท้องที่นั้นหรือเมื่อมีความจำเป็นอาจจะขอออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์เป็นการเฉพาะรายก็ได้โจทก์ฟ้องว่า ที่พิพาทเป็นของโจทก์ได้ครอบครองตลอดมาแต่มิได้แจ้งการครอบครองไว้ ได้ขอให้จำเลยออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ให้ จำเลยโต้แย้งว่าที่พิพาทเป็นที่สาธารณประโยชน์ให้งดการออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ให้โจทก์ เป็นการโต้แย้งสิทธิของโจทก์ โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องจำเลยได้โจทก์ฟ้องว่า ที่พิพาทเป็นของโจทก์ได้ครอบครองมา แต่มิได้แจ้งการครอบครองไว้ ได้ขอให้จำเลยออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ให้ จำเลยอ้างว่าเป็นที่สาธารณประโยชน์ให้งดการออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ขอให้ศาลพิพากษาว่าที่ดินตามฟ้องเป็นของโจทก์ ให้จำเลยออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ให้แก่โจทก์จำเลย