ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5280/2544นาย มานพ ทิพย์สมโจทก์นาย เจริญ คันธรสจำเลย ป.พ.พ. ม. 1458, ม. 1496 ป.วิ.พ. ม. 55โจทก์ฟ้องขอให้ศาลพิพากษาว่าการสมรสระหว่างจำเลยกับนาง ส. มารดาโจทก์เป็นโมฆะ โดยอ้างว่า จำเลยจดทะเบียนสมรสกับหญิงอื่น โดยหญิงนั้นแอบอ้างชื่อว่าเป็นนาง ส. เป็นการกล่าวอ้างว่ามีการจดทะเบียนสมรสไม่ถูกต้องตามกฎหมายโดยนาง ส. ไม่ได้ให้ความยินยอมอันเป็นการฝ่าฝืนต่อประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1458 ย่อมตกเป็นโมฆะตามมาตรา 1495 ซึ่งจะต้องมีคำพิพากษาของศาลเท่านั้นที่จะแสดงว่าการสมรสเป็นโมฆะ โดยคู่สมรส บิดามารดา หรือผู้สืบสันดานของคู่สมรสอาจร้องขอให้ศาลพิพากษาว่า การสมรสเป็นโมฆะได้ตามมาตรา 1496 ดังนั้น แม้นาง ส. ถึงแก่ความตายทำให้การสมรสสิ้นสุดลงก่อนโจทก์ฟ้อง แต่เมื่อยังปรากฏความเป็นโมฆะอยู่โดยยังไม่มีคำพิพากษาให้เป็นโมฆะ ย่อมกระทบกระเทือนสิทธิของโจทก์ซึ่งเป็นผู้สืบสันดาน โจทก์ย่อมมีอำนาจฟ้องขอให้การสมรสเป็นโมฆะได้โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นบุตรนายจันทร์ ทิพย์สม กับนางสุดาทิพย์สมหรือกายสะอาด บิดามารดาหย่าขาดจากกันแล้ว ต่อมาเมื่อปี 2515 จำเลยกับหญิงอื่นที่อ้างชื่อเป็นมารดาโจทก์ดำเนินการจดทะเบียนสมรสโดยมารดาโจทก์ไม่ทราบและไม่ได้ลงชื่อในฐานะคู่สมรสฝ่ายหญิง ทั้งบันทึกท้ายทะเบียนสมรสผิดจากความเป็นจริง การจดทะเบียนสมรสจึงเป็นโมฆะ ขอให้ศาลพิพากษาให้การจดทะเบียนสมรสระหว่างจำเลยกับมารดาโจทก์เป็นโมฆะจำเลยให้การว่า จำเลยและมารดาโจทก์ได้จดทะเบียนสมรสถูกต้องตามกฎหมาย และฟ้องโจทก์ข้อที่ 3 เป็นฟ้องที่ไม่เกี่ยวข้องกับการขอให้ศาลพิพากษาว่าการจดทะเบียนสมรสเป็นโมฆะ จึงเป็นฟ้องเคลือบคลุม ขอให้ยกฟ้องศาลชั้นต้นพิพากษายกฟ้องโจทก์อุทธรณ์ศาลอุทธรณ์ภาค 5 พิพากษายืนโจทก์ฎีกาศ