ที่พิพาทเป็นมรดกของนายดอนหรือไม่ และโจทก์มีสิทธิได้รับส่วนแบ่งหรือไม่
ศาลต้องพิจารณาตามประเด็นที่กะไว้ ห้ามฟังพยานนอกประเด็น; สินสมรสที่ได้มาก่อนใช้ ป.พ.พ. บรรพ 5 ภริยามีสิทธิได้รับ 1 ใน 3; ฟ้องคดีมรดกเมื่อเจ้ามรดกตายเกิน 1 ปี ที่ดินที่โจทก์ไม่ได้ครอบครองขาดอายุความตามมาตรา 1754
พิพากษากลับ ให้จำเลยแบ่งที่ดินส่วนของนายดอนให้แก่โจทก์เท่าที่โจทก์ครอบครองอยู่ 11 ไร่ ถ้าการแบ่งไม่ตกลงกัน ก็ให้ขายโดยประมูลราคาระหว่างโจทก์จำเลย ถ้ายังตกลงกันไม่ได้อีก ก็ให้ขายทอดตลาดเอาเงินแบ่งกันตามส่วน กับให้จำเลยใช้ค่าเสียหายแก่โจทก์ด้วย
โจทก์เป็นภริยานายดอนก่อนใช้ ป.พ.พ. บรรพ 5; ที่พิพาทเป็นสินสมรส; นายดอนตายปี 2501; โจทก์ครอบครองเพียง 11 ไร่; ฟ้องคดีเมื่อตายเกิน 1 ปี
ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 968/2508นางจำรัส ผาสุขโจทก์นายพิน ผาสุขจำเลย ป.วิ.พ. ม. 177, ม. 183, ม. 185 พ.ร.บ.ให้ใช้บทบัญญัติบรรพ 5 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ พ.ศ.2477 ป.พ.พ. ม. 1629, ม. 1748, ม. 1754โจทก์ฟ้องว่า ที่พิพาทเป็นของ ด. ด. ตายที่พิพาทเป็นมรดกตกได้แก่โจทก์ผู้เป็นภริยาและบุตรของ ด.ขอให้แบ่งตามส่วน จำเลยให้การต่อสู้ว่ายายจำเลยยกที่พิพาทให้ด. ต่อมาด.ยกให้จำเลย (ผู้เป็นบุตรของ ด.เกิดแต่ภรรยาอีกคนหนึ่ง) ตั้งแต่ด.ยังมีชีวิตอยู่ ศาลกะประเด็นนำสืบว่า ที่พิพาทนี้ ด. ได้ยกให้จำเลยตั้งแต่ยังมีชีวิตอยู่จริงหรือไม่ ดังนี้ ศาลก็ชอบที่จะสืบพยานตามประเด็นข้อพิพาท และพิจารณาชี้ขาดตัดสินไปตามนั้น ที่จะไปฟังตามคำพยานจำเลยว่ายายจำเลยมิได้เจตนายกที่ให้ด. ด. ปกครองที่พิพาทโดยมิได้เจตนาปกครองเป็นเจ้าของ แต่เป็นการปกครองแทนจำเลยนั้น ย่อมเป็นการขัดแย้งกับคำของจำเลย และเป็นเรื่องนอกประเด็นโจทก์เป็นภริยาของผู้ตายก่อนใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์บรรพ 5 ไม่ปรากฏว่าฝ่ายใดมีสินเดิม โจทก์จึงมีสิทธิได้รับสินสมรส 1 ใน 3 กับมีสิทธิได้ส่วนแบ่งจากส่วนที่เป็นมรดกของผู้ตายด้วย รวมเป็นเนื้อที่ 13 ไร่เศษ แต่โจทก์ได้ใช้สิทธิครอบครองที่พิพาทมาเพียง11 ไร่ นอกนั้นจำเลยเป็นฝ่ายครอบครอง ที่โจทก์ฟ้องคดีเมื่อเจ้ามรดกตายแล้วเกินกว่า 1 ปี ที่มรดกนอกจากที่โจทก์ได้ครอบครองมาย่อมขาดอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1754โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นภริยาของนายดอน ผาสุข ก่อนใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 5-6 นายดอนเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดินโฉนดที่ 2322 ร่วมกับผู้อื่นอีก 4 คน ส่วนของนายดอนมีอยู่1 ใน 5 เป็นเนื้อที่ 31 ไร่ 3 งาน 15 ตารางวา ที่ส่วนนี้โจทก์กับบุตรได้ทำนาและปลูกบ