สัญญาจำนองที่ทำขึ้นเพื่อเป็นประกันเงินราคาที่ดินที่ชำระไปแล้วตามสัญญาจะซื้อขาย เป็นนิติกรรมอำพรางหรือไม่ และผู้ซื้อจะฟ้องบังคับตามสัญญาจำนองได้หรือไม่
สัญญาจำนองที่ทำขึ้นเพื่อค้ำประกันเงินที่ชำระราคาที่ดินไปแล้วตามสัญญาจะซื้อขาย ไม่ใช่นิติกรรมอำพราง แต่เป็นนิติกรรมอีกอันหนึ่งที่คู่กรณีสมัครใจตกลงทำขึ้น สัญญาจำนองจึงไม่เป็นโมฆะ แต่ผู้ซื้อจะฟ้องบังคับตามสัญญาจำนองยังไม่ได้จนกว่าผู้ขายจะผิดสัญญาจะซื้อขาย
สัญญาจำนองไม่เป็นโมฆะ แต่ผู้ซื้อจะฟ้องบังคับตามสัญญาจำนองยังไม่ได้จนกว่าผู้ขายจะผิดสัญญาจะซื้อขาย
ผู้ซื้อกับผู้ขายทำสัญญาจะซื้อขายที่ดิน ผู้ขายได้รับชำระค่าที่ดินเกือบหมดแล้ว และผู้ซื้อเข้าครอบครองปลูกเรือนแล้ว ผู้ซื้อกลัวผู้ขายบิดพลิ้วจึงขอให้ผู้ขายทำสัญญาจำนองเป็นประกันเงินที่ชำระไปแล้ว โดยไม่คิดดอกเบี้ย เว้นแต่ผู้ขายบิดพลิ้วไม่ยอมโอนที่ดินจึงจะฟ้องบังคับจำนอง
ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 399/2505นางแฉล้ม ชาญสงคราม ชาลีจันทร์ผู้จัดการมรดกหลวงชาญสงครามโจทก์นายเปีย รานไพรจำเลย ป.พ.พ. ผู้ซื้อกับผู้ขายทำสัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทกันผู้ขายได้รับชำระค่าที่ดินไปเกือบหมดแล้ว และผู้ซื้อก็ได้เข้าครอบครองปลูกเรือนลงในที่ดินนั้นเรียบร้อยแล้ว ยังแต่ผู้ขายจะไปทำการแบ่งแยกโฉนดที่พิพาทให้เป็นของผู้ซื้อเท่านั้น ผู้ซื้อกลัวว่าผู้ขายจะโกงบิดพลิ้วไม่ยอมโอนที่พิพาทในภายหลังจึงขอร้องให้ผู้ขายไปทำสัญญาจำนองเป็นประกันเงินราคาที่ดินที่ซื้อขายกันซึ่งได้ชำระไปแล้วให้อีก โดยผู้ซื้อไม่คิดเอาดอกเบี้ยในการจำนองเว้นแต่ผู้ขายบิดพลิ้วโกงไม่ยอมโอนขายที่ดินให้ตามสัญญาจะซื้อขายจึงจะเอาสัญญาจำนองมาฟ้องบังคับเรียกราคาที่ดินที่ได้ชำระไปแล้วคืนจากผู้ขายดังนี้ สัญญาจะซื้อขายที่ดินพิพาทเป็นเจตนาที่แท้จริงของคู่สัญญา แต่สัญญาจำนองก็ไม่ใช่นิติกรรมอำพรางหากเป็นนิติกรรมอีกอันหนึ่งที่คู่กรณีสมัครใจตกลงทำขึ้นเพื่อเป็นการค้ำประกันเงินที่ผู้ซื้อได้ชำระราคาที่ดินไปแล้ว สัญญาจำนองจึงไม่เป็นโมฆะแต่ตราบใดที่ผู้ขายยังมิได้ผิดสัญญาจะซื้อขาย โดยผู้ขายยังมิได้บิดพลิ้ว ไม่ยอมโอนขายที่ดินให้แก่ผู้ซื้อแล้วผู้ซื้อก็จะนำสัญญาจำนองมาฟ้องบังคับผู้ขายยังไม่ได้(สำราญ ศิริพันธ์-ชวน สิงหลกะ-อนุสสรนิติสาร)แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุรายการที่ 1/ ของหน้าที่ 1 พิมพ์คำพิพากษาปิดฉบับย่อ