ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 31/2497นายละเมียด เรืองสมบัติโจทก์นางทองม้วน ทักษี ที่ 1 นายนิ่ม ทักษี ที่ 2 นางผัน ทักษี ที่ 3จำเลย ป.พ.พ. ชายหญิงอยู่กินด้วยกันโดยไม่จดทะเบียนชายเป็นฝ่ายผิดไม่ยอมจดทะเบียนเอง จะเรียกเงินหมั้นและสินสอดคืนไม่ได้โจทก์ฟ้องว่า เมื่อ พ.ศ. 2491 โจทก์ได้สู่ขอนางทองม้วนจำเลยที่ 1 ต่อนายนิ่มจำเลยที่ 2 นางผันจำเลยที่ 3 ผู้เป็นบิดามารดา ได้เข้าพิธีแต่งงานเป็นสามีภรรยาตามประเพณีเมื่อ เดือน 12 ขึ้น 9 ค่ำ พ.ศ. 2491 แต่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสในวันแต่งงานในการสู่ขอ จำเลยได้เรียกเอาเงินรวม 24,150 บาท แยกรายละเอียดเป็นเงินกองทุน 10,000 บาท เงินหมั้น 5,000 บาท สินสอด 4,000 บาทค่าเรือนหอ 5,000 บาท ค่าขันหมาก 80 คู่ 150 บาท นอกจากนี้ได้เงินค่ารับไหว้อีก 941 บาท 50 สตางค์ เมื่อโจทก์แต่งงานอยู่กินกับจำเลยที่ 1 แล้วโจทก์ได้จัดแจงจะให้จำเลยที่ 1 ไปจดทะเบียนสมรสให้ถูกต้องตามกฎหมาย จำเลยทั้งสามกับช่วยกันหาทางหลีกเลี่ยงบิดพริ้วไม่จดทะเบียนสมรส ครั้งหลังที่สุดจำเลยได้พาลหาเหตุขับไล่โจทก์ไปจากบ้านเมื่อเดือนอ้ายขึ้น 6 ค่ำ พ.ศ. 2492 (น่าจะเป็นพ.ศ. 2491) โจทก์ได้ขอเงินต่าง ๆ ที่ได้ให้จำเลยไปคืน จำเลยก็ไม่ยอมคืนให้ จึงฟ้องขอให้จำเลยร่วมกันคืนเงิน 24,150 บาท กับให้จำเลยแบ่งเงินที่รับไหว้ให้โจทก์ครึ่งหนึ่งเป็นเงิน 470 บาท 75 สตางค์จำเลยทั้งสามร่วมกันแก้ว่า โจทก์เป็นฝ่ายผิดไม่จดทะเบียนสมรสเมื่อแต่งงานกันได้ราว 10 วัน ฝ่ายจำเลยได้เตือนให้โจทก์ไปจดทะเบียนสมรส ฝ่ายโจทก์ได้ขอกู้เงินจำเลย 10,500 บาท จำเลยไม่ยอมให้กู้เพราะสงสัยว่าจะไม่ได้กู้โดยสุจริต ฝ่ายจำเลยกลับพูดขอเอาเงิน 10,000 บาทว่าจะเอาไปซื้อบ้านเรือนอยู่บ้าง จะเอาไปทำทุนค้าขายบ้าง จำเลยไม่ยอมให้ โจทก์ก็ไปจ