กระทรวงพาณิชย์มีอำนาจฟ้องคดีเรียกหนี้จากจำเลยในฐานะลูกจ้างหรือบุคคลภายนอกตามสัญญาการค้าหรือหากำไรหรือไม่
กระทรวงพาณิชย์เป็นหน่วยงานในราชการบริหาร ไม่มีอำนาจทำการค้าหรือหากำไร จึงมีอำนาจฟ้องเฉพาะหนี้ที่อยู่ในขอบเขตอำนาจหน้าที่ของตน การฟ้องเรียกเงินทดรองจากลูกจ้างคืนไม่ใช่การค้าหรือหากำไรกับบุคคลภายนอก จึงอยู่ในอำนาจฟ้อง แต่การฟ้องบุคคลภายนอกตามสัญญาการค้าหรือหากำไรไม่อยู่ในอำนาจฟ้อง
พิพากษาแก้ ให้ศาลชั้นต้นดำเนินการพิจารณาพิพากษาในสำนวนแรก ส่วนสำนวนที่ 2, 3, 4 ให้ยกฟ้อง
คดีมี 4 สำนวน สำนวนแรกเป็นกรณีกระทรวงพาณิชย์ฟ้องลูกจ้างเรียกเงินทดรองค่าใช้จ่ายในการขนน้ำตาลที่เหลือคืน ส่วนสำนวนที่ 2-4 เป็นการฟ้องบุคคลภายนอกตามสัญญาซื้อขายหรือรับจ้างขนส่งสินค้า ซึ่งเป็นการค้าหรือหากำไร
ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1030 - 1033/2493กระทรวงพาณิชย์โจทก์นายอารีย์ ตันติเวชกุลจำเลยกระทรวงพาณิชย์โจทก์นายเฉลียว มหาคุณจำเลยกระทรวงพาณิชย์โจทก์นายเฉลียว มหาคุณจำเลยกระทรวงพาณิชย์โจทก์นายสนั่น มหาคุณจำเลย พ.ร.บ.ระเบียบบริหารราชการส่วนจังหวัด พ.ศ.2498 พ.ร.บ.ปรับปรุง กระทรวง ทบวง กรม พ.ศ.2484 ป.พ.พ. ม. 69 ป.วิ.พ. ม. 55อำนาจหน้าที่กระทรวงพาณิชย์ ศาลฎีกาได้วินิจฉัยไว้แล้วในคำพิพากษาฎีกาที่ 950/2491 ว่า เป็นหน่วยอยู่ในราชการบริหาร ไม่มีกรมหรือส่วนราชการใดจัดไว้สำหรับทำการค้า หรือหากำไร ฉะนั้นจึงมีอำนาจเป็นโจทก์ฟ้องเรียกหนี้สิน ที่อยู่ในขอบเขตอำนาจและหน้าที่ของกระทรวงพาณิชย์เท่านั้นกระทรวงพาณิชย์เป็นโจทก์ฟ้องเรียกหนี้จากจำเลยโดยอ้างว่าสำนักงานกลางบริษัทจังหวัดเป็นองค์การค้าส่วนหนึ่งของกระทรวงพาณิชย์ จำเลยเป็นลูกจ้างของสำนักงานกลางบริษัทจังหวัดตำแหน่งหัวหน้ากองการค้าได้รับเงินไปจากสำนักงานกลางบริษัทจังหวัดเป็นเงินทดรองค่าใช้จ่ายในการขนน้ำตาลจากต่างจังหวัดมากรุงเทพฯ อันเป็นธุรกิจของสำนักงานกลางบริษัทจังหวัดและอยู่ในหน้าที่ของจำเลย เมื่อมีเงินเหลือจำเลยต้องส่งคืน จำเลยมีหน้าที่ต้องส่งเงินที่ขาดอยู่อีกเป็นเงินจำนวนหนึ่งแต่เพิกเฉยเสีย จึงขอให้ศาลบังคับให้จำเลยใช้เงินนั้นพร้อมทั้งดอกเบี้ย ดังนี้เป็นเรื่องโจทก์ฟ้องเรียกเงินที่ได้จ่ายทดรองแก่จำเลยผู้เป็นลูกจ้างคืนมิใช่เป็นเรื่องของการค้าหรือหากำไรกับบุคคลภายนอก โจทก์จึงมีอำนาจฟ้องได้ ส่วนเรื่องฟ้องบุคคลภายนอกตามสัญญาการค้า หรือหากำไรแล้วก็ไม่อยู่ในขอบเขตอำนาจและหน้าที่ของกระทรวงพาณิชย์ จึงไม่มีอำนาจฟ้องคดี 4 สำนวนนี้กระทรวงพาณิชย์เป็นโจทก์ ศาลชั้นต้นรวมพิจารณาเพื่อมีคำสั่งเรื่องอำนาจฟ้องโดยโจทก์อ้าง