โรงงานที่ขึ้นทะเบียนแล้วตามมาตรา 23 วรรคหนึ่ง เมื่อพ้นกำหนด 2 ปีนับแต่วันใช้พระราชกฤษฎีกาแล้วยังคงดำเนินงานต่อไปโดยไม่ได้ขออนุญาตขึ้นทะเบียนตั้งโรงงาน
มาตรา 23 แห่งพระราชบัญญัติโรงงาน 2482 ใช้บังคับเฉพาะเจ้าของโรงงานที่มิได้มารายงานขึ้นทะเบียนตามกำหนดในวรรคหนึ่งเท่านั้น หากโรงงานได้ขึ้นทะเบียนแล้ว แม้จะพ้นกำหนด 2 ปีนับแต่วันใช้พระราชกฤษฎีกาและยังคงดำเนินงานต่อไปโดยไม่ขออนุญาตขึ้นทะเบียนใหม่ ก็ไม่เป็นความผิดตามมาตรา 23
โรงงานที่ได้ขึ้นทะเบียนแล้วตามกำหนดในมาตรา 23 วรรคหนึ่ง เมื่อพ้นกำหนด 2 ปีนับแต่วันใช้พระราชกฤษฎีกาแล้วยังคงดำเนินงานต่อไปโดยไม่ได้ขออนุญาตขึ้นทะเบียนตั้งโรงงานอีกนั้น ยังไม่เป็นผิดตามมาตรา 23 แห่งพระราชบัญญัติโรงงาน 2482 พิพากษายืนตามศาลอุทธรณ์ให้ยกฟ้องโจทก์
จำเลยเป็นเจ้าของและผู้จัดการโรงงานย้อมผ้าที่ใช้คนงานตั้งแต่ 5 คนขึ้นไป ตั้งมาก่อนวันที่ 1 มกราคม 2490 ซึ่งเป็นวันใช้พระราชกฤษฎีกาให้ใช้พระราชบัญญัติโรงงาน พ.ศ. 2482 ในท้องที่จังหวัดพระนครและธนบุรี จำเลยได้ขึ้นทะเบียนโรงงานไว้แล้ว แต่เมื่อพ้นกำหนด 2 ปีนับแต่วันใช้พระราชกฤษฎีกา (ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม
ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1377/2493อัยการกรมอัยการโจทก์นายเลี่ยงซิ้น แซ่เฮ้งจำเลย พ.ร.บ.โรงงาน พ.ศ.2482 โรงงานที่ได้ขึ้นทะเบียนแล้วตามกำหนดในมาตรา 23 วรรคหนึ่งแห่งพระราชบัญญัติโรงงาน 2482 นั้น เมื่อพ้นกำหนด 2 ปีนับแต่วันใช้ พระราชกฤษฎีกาแล้วยังคงดำเนินงานต่อไปโดยไม่ได้ขออนุญาตขึ้นทะเบียนตั้งโรงงานอีกนั้น ยังไม่เป็นผิดตามมาตรา 23 แห่ง พระราชบัญญัติโรงงาน 2482 เพราะความในมาตรานี้บังคับเอาผิดแก่เจ้าของโรงงานที่มิได้มารายงานขึ้นทะเบียนตามกำหนดในวรรคหนึ่งคดีได้ความว่า จำเลยเป็นเจ้าของและผู้จัดการโรงงานย้อมผ้ายี่ห้อเฮ่งง่วนเซ่งเชียงใช้คนงานเป็นปกติตั้งแต่ 5 คนขึ้นไป ซึ่งตั้งทำการมาก่อนวันที่ 1 มกราคม 2490 อันเป็นวันใช้พระราชกฤษฎีกาให้ใช้ พระราชบัญญัติโรงงาน พ.ศ. 2482 บังคับแก่โรงงานทุกชนิดในท้องที่จังหวัดพระนครและธนบุรี พ.ศ. 2489 และจำเลยได้ขึ้นทะเบียนโรงงานนี้ไว้ต่อพนักงานเจ้าหน้าที่แล้ว แต่ครั้นพ้นกำหนด 2 ปี นับแต่วันใช้พระราชกฤษฎีกาดังกล่าว คือตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2492 ตลอดมาจนถึงวันฟ้องนี้ จำเลยได้บังอาจตั้งและเปิดโรงงานทำการย้อมผ้าดังกล่าวเรื่อยมา โดยจำเลยไม่ได้รับอนุญาตเปิดโรงงานจากเจ้าพนักงานได้ตามกฎหมาย โจทก์ฟ้องขอให้ลงโทษศาลชั้นต้นพิพากษาว่า จำเลยมีความผิดตามพระราชบัญญัติโรงงาน2482 มาตรา 6, 9, 19, 23 ปรับ 150 ลดกึ่งแล้วศาลอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องโจทก์ฎีกาศาลฎีกาเห็นว่า เรื่องนี้มีปัญหาที่จะต้องวินิจฉัยความในมาตรา 23 แห่งพระราชบัญญัติโรงงานว่า โรงงานที่ได้ขึ้นทะเบียนแล้ว เมื่อพ้นกำหนด 2 ปีนับแต่วันใช้พระราชกฤษฎีกาแล้ว ยังคงดำเนินงานต่อไป จะต้องขออนุญาตขึ้นทะเบียนตั้งโรงงานอีกหรือไม่เมื่อพิเคราะห์ตามมาตรา 23 แล้วเห็นว่า เป็นเรื่องเอาผิดแก่