ฎีกาที่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1484/2493

ประเด็นกฎหมาย

พนักงานอัยการไม่มีสิทธิขอเงินสินบนตาม พ.ร.บ.ป้องกันการค้ากำไรเกินควร พ.ศ. 2490 มาตรา 30 แทนผู้รับสินบน และศาลอุทธรณ์มีอำนาจยกข้อกฎหมายที่เกี่ยวกับความ

หลักกฎหมาย

พระราชบัญญัติป้องกันการค้ากำไรเกินควร พ.ศ. 2490 บัญญัติทับเรื่องเงินสินบนในพระราชบัญญัติให้บำเหน็จในการปราบปรามผู้กระทำผิด พ.ศ. 2489 และพนักงานอัยการไม่มีสิทธิขอเงินสินบนตามมาตรา 30 แทนผู้รับสินบน แม้ศาลชั้นต้นจะให้โดยโจทก์มิได้ขอและจำเลยมิได้อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ก็มีอำนาจยกข้อกฎหมายที่เกี่ยวกับความสงบ

คำวินิจฉัย

ศาลฎีกาพิพากษายืนตามศาลอุทธรณ์

ข้อเท็จจริงสำคัญ

ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยเสียค่าสินบนตาม พ.ร.บ.ป้องกันการค้ากำไรเกินควร พ.ศ. 2490 มาตรา 30 โดยโจทก์มิได้ขอ และจำเลยมิได้อุทธรณ์ในข้อนี้ ศาลอุทธรณ์พิพากษาแก้ให้ไม่ต้องเสียค่าสินบน โดยจ่ายรางวัลร้อยละ 25 ของค่าปรับตาม พ.ร.บ.ให้บำเหน็จฯ พ.ศ. 2489 โจทก์ฎีกาให้จ่ายสินบนตาม พ.ร.บ.ให้บำเหน็จฯ

กฎหมายที่เกี่ยวข้อง

• ป.วิ.อ. ม. 195
• ม. 192
• มาตรา 30 พระราชบัญญัติป้องกันการค้ากำไรเกินควรนั้นพนักงานอัยการไม่มีสิทธิที่จะขอให้แทนผู้รับสินบน

เนื้อหาคำพิพากษา (บางส่วน)

ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1484/2493อัยการนครปฐมโจทก์นายประเสริฐ อิสสระมิตต์จำเลย ป.วิ.อ. ม. 195, ม. 192 พ.ร.บ.ป้องกันการค้ากำไรเกินควร พ.ศ.2490 เงินสินบนที่จะให้ตามพ.ร.บ.ป้องกันการค้ากำไรเกินควร พ.ศ.2490 มาตรา 30 นั้น พนักงานอัยการไม่มีสิทธิที่จะขอแทนผู้รับสินบนศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยใช้ค่าสินบนตาม พ.ร.บ.ป้องกันการค้ากำไรเกินควร พ.ศ.2490 มาตรา 30 โดยอัยการโจทก์มิได้ขอ แม้จำเลยมิได้อุทธรณ์ในข้อนี้ ศาลอุทธรณ์ก็ย่อมมีอำนาจจะยกขึ้นอ้างและพิพากษาแก้ไขให้เป็นผลดีแก่จำเลยได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 195 เพราะเป็นข้อกฎหมายที่เกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยคดีนี้ ศาลชั้นต้นพิพากษาลงโทษจำเลยตามพระราชบัญญัติป้องกันการค้ากำไรเกินควร 2490 มาตรา 8-17 และ 18 รวมกระทงลงโทษปรับ 50 บาท ลดฐานปราณีกึ่งหนึ่ง คงปรับ 25 บาท กับให้จำเลยเสียค่าสินบนแก่ผู้นำจับตามพระราชบัญญัติป้องกันการค้ากำไรเกินควร พ.ศ. 2490 มาตรา 30 อีก 100 บาท คำขอที่ขอให้จ่ายสินบนและรางวัลตามพระราชบัญญัติให้บำเหน็จในการปราบปรามผู้กระทำผิด 2489 นั้นให้ยกเสียเพราะถูกพระราชบัญญัติป้องกันการค้ากำไรเกินควรทับเสียโจทก์อุทธรณ์ขอให้จ่ายค่าสินบน และรางวัลตามพระราชบัญญัติให้บำเหน็จในการปราบปรามผู้กระทำผิด พ.ศ. 2489ศาลอุทธรณ์เห็นว่า ที่ศาลชั้นต้นให้จำเลยใช้ค่าสินบนตามพระราชบัญญัติป้องกันการค้ากำไรเกินควร 2490 นั้น โจทก์มิได้ขอมาจึงเป็นการพิพากษาเกินคำขอ ทั้งมาตรานี้มิได้ให้อำนาจอัยการที่จะร้องขอได้ แม้จำเลยมิได้อุทธรณ์ขึ้นมาศาลอุทธรณ์ก็มีอำนาจพิพากษาแก้ได้ จึงพิพากษาแก้ให้จ่ายรางวัลร้อยละ 25ของค่าปรับให้แก่เจ้าพนักงานผู้จับตามพระราชบัญญัติให้บำเหน็จในการปราบปรามผู้กระทำผิด 2489 ค่าสินบนไม่ต้องเสียโจท