ฎีกาที่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 291/2483

ประเด็นกฎหมาย

บิดามารดาโดยกำเนิดมีสิทธิเรียกเด็กคืนจากผู้รับเลี้ยงดูโดยสุจริตและเด็กสมัครใจอยู่ด้วยหรือไม่ หลังจากกฎหมายลักษณะเบ็ดเสร็จ บทที่ 109 มาตรา 11 ถูกยกเลิก

หลักกฎหมาย

วิธีตีค่าคนตามกฎหมายลักษณะเบ็ดเสร็จ บทที่ 109 มาตรา 11 ถูกยกเลิกโดยการเลิกทาสแล้ว และตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1586 บิดามารดาโดยกำเนิดหมดอำนาจปกครองนับแต่วันที่เด็กเป็นบุตรบุญธรรม หากผู้รับเลี้ยงดูโดยสุจริตและเด็กสมัครใจอยู่ด้วย บิดามารดาโดยกำเนิดไม่มีสิทธิเรียกเด็กคืน

คำวินิจฉัย

โจทก์ไม่มีสิทธิเรียกเด็กคืนจากจำเลย พิพากษายืนตามศาลล่าง

ข้อเท็จจริงสำคัญ

โจทก์มอบเด็กอายุ 14 เดือนให้จำเลยโดยไม่ได้รับค่าตอบแทน ก่อนประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์บรรพ 5 ใช้บังคับ ต่อมาเด็กสมัครใจอยู่กับจำเลยและได้รับความสุขสบาย โจทก์เป็นคนอนาถาไม่มีเงินค่าเด็ก

กฎหมายที่เกี่ยวข้อง

เนื้อหาคำพิพากษา (บางส่วน)

ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 291/2483นางหร่ำ โฆสะวรรณโจทก์นางทองอยู่ นายนิลล กฎหมายลักษณะเบ็ดเสร็จ บทที่ 109 ป.พ.พ. ม. 15 86ให้เด็กอายุกว่า 1 ขวบเป็นบุตรบุญธรรมก่อนประมวลแพ่งฯ ถ้าผู้รับเลี้ยงดูโดยสุจจริตและเด็กสมัครอยู่กับผู้เลี้ยงบิดามารดาเติมจะเรียกเด็กคืนไม่ได้ วิธีที่บังคับให้เสียค่าเด็กให้แก่ผู้เลี้ยงและบิดามารดาของเด็กตามกฎหมายลักษณะเบ็ดเสร็จบทที่ 109 ม.11 นั้น ได้ยกเลิกเสียสิ้นแล้วโดยการเลิกทาสเกษียรอายุ อ้างฎีกาที่ 1416 - 1417/2456ได้ความว่า โจทก์ได้มอบเด็กหญิงวิเชียรบุรโจทก์ให้แก่จำเลยเมื่อเด็กหญิงมีอายุได้ ๑๔ เดือน โดย โจทก์มิได้ค่าบำเหน็จหรือเลี้ยงดูแต่อย่างใดจากจำเลย การให้เด็กแก่กันนี้ให้กันก่อนวันใช้ประมวลแพ่งฯ บรรพ ๕ บัดนี้ โจทก์ต้องการบุตรคืน จึงขอให้จำเลยส่งคืนแก่โจทก์เด็กหญิงวิเชียรได้ให้ถ้อนคำว่า อยู่กับจำเลยได้รับความสุขสบาย ถ้าจะให้เลือกเอาตามใจสมัครแล้ว ก็สมัครจะอยู่กับจำเลย ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า กรณีนี้ต้องใช้ กฎหมายลักษณะเบ็ดเสร็จบทที่ ๑๐๙ มาตรา ๑๑ ตอนที่ บัญญัติถึงการให้เด็กอายุ ๒ - ๓ ขวบ โดยมิได้คิดค่านม และกฎหมายบัญญัติให้ตีค่าผู้น้อยและให้ปันค่านั้นให้แก่ผู้เลี้ยงดูและพ่อแม่ แต่ โจทก์ในคดีนี้เป็นคนอนาถา ไม่มีเงินค่าเด็กให้แก่จำเลย จึงเรียกเด็กคืนไม่ได้ให้ยกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่าเด็กอายุได้ ๑๔ เดือน ต้องเข้าตอน ๑ ของ ม.๑๑ ซึ่งบัญญัติว่าให้แล้วแต่เด็กสมัคร คดีนี้เด็กสมัครอยู่กับจำเลย ฟ้องของโจทก์จึงตกไปและคดีต้องบังคับตามประมวลแพ่ง ฯ มาตรา ๑๕๘๒ ด้วย จึงพิพากษา ยืนตามศาลชั้นต้น โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาเห็นว่า ได้มีคำพิพากษาฎีกา ม. ๑๔๑๖ - ๑๔๑๗/ ๒๔๕๖ วินิจฉัยไว้แล้วว่าวิธีค่าคนนั้นได้ยกเลิกเสียสิ้นแล้วทุกสถ