สิทธิของผู้ล้มละลายในการฟ้องคดีอาญาเกี่ยวกับทรัพย์สินที่อยู่ในความครอบครองของเจ้าพนักงานรักษาทรัพย์โดยไม่ได้รับอนุญาต
ผู้ล้มละลายไม่มีสิทธิฟ้องคดีอาชญาอันเกี่ยวแก่ทรัพย์สมบัติที่อยู่ในความครอบครองของเจ้าพนักงานรักษาทรัพย์โดยมิได้รับอนุญาตก่อน เนื่องจากคดีดังกล่าวเป็นคดีเกี่ยวด้วยทรัพย์สมบัติซึ่งอยู่ในความรับผิดชอบของเจ้าพนักงานรักษาทรัพย์แต่ผู้เดียวตามมาตรา 14 ข้อ 1 และมาตรา 30 ข้อ 1 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย ร.ศ.1
ศาลฎีกาพิพากษายืนตามศาลล่างที่ให้ยกฟ้องโจทก์ โดยวินิจฉัยว่าผู้ล้มละลายไม่มีสิทธิฟ้องคดีอาญาเกี่ยวกับทรัพย์สินที่อยู่ในความครอบครองของเจ้าพนักงานรักษาทรัพย์โดยไม่ได้รับอนุญาตก่อน
โจทก์ซึ่งเป็นบุคคลล้มละลายได้ยื่นฟ้องจำเลยเป็นคดีอาญาในข้อหายักยอก ฉ้อโกง ปลอมหนังสือ กระทำพยานเท็จ และเบิกความเท็จเกี่ยวกับทรัพย์สินที่โจทก์มอบไว้แก่จำเลยก่อนล้มละลาย โดยไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าพนักงานรักษาทรัพย์ และต่อมาทรัพย์ดังกล่าวได้ถูกขายทอดตลาดภายใต้การควบคุมของเจ้าพนักงานรักษาทรัพย์
ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1149/2473หลวงภัณฑลักษณวิจารณ์โจทก์นายแอล.ยี.ริกันตี ( บังคับอิตาลี )จำเลย พ.ร.บ.ล้มละลาย ร.ศ.127 ม. 14 วิธีพิจารณาอาชญา พ.ร.บ.ลักษณฎีกาอุทธรณ์ พ.ศ.2469 ม. 8ผู้ล้มละลายจะเปนโจทก์ฟ้องคดีอาชญาอันเกี่ยวแก่ทรัพย์สมบัติของผู้ล้มละลายอันตกอยู่ในความครอบครองของเจ้าพนักงานรักษาทรัพย์โดยมิได้รับอนุญาตก่อนนั้นไม่ได้ วิธีพิจารณาอาชญา พ.ร.บ.ฎีกาอุทธรณ์ ม.8 คนบังคับอิตาลีเปนคู่ความกับคนไทย คู่ความฎีกาได้แต่ในปัญหาข้อกฎหมายโจทก์ซึ่งเปนคนล้มละลายได้ยื่นฟ้องจำเลยเปนคดีอาชญา โดยมิได้รับอนุญาตจากเจ้าพนักงานรักษาทรัพย์ หาว่าจำเลยกระทำผิดฐานยักยอกฉ้อโกงปลอมหนังสือ กระทำพะยานเท็จ และเบิกความเท็จซึ่งเกี่ยวแก่ทรัพย์สมบัติของโจทก์ที่ได้มอบไว้กับจำเลยก่อนโจทก์ล้มละลาย เมื่อโจทก์ล้มละลายแล้วจำเลยกับเจ้าพนักงานรักษาทรัพย์ได้ทำความตกลงให้ขายทอดตลาดทรัพย์รายนี้ และการขายทอดตลาดนี้ได้ทำไปในความควบคุมของเจ้าพนักงานรักษาทรัพย์ดังนี้ มีปัญหาว่าโจทก์จะมีสิทธิฟ้องคดีนี้ได้หรือไม่ ศาลล่างทั้ง ๒ ตัดสินให้ยกฟ้องโจทก์ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าคดีนี้คู่ความฎีกาได้แต่ในปัญหาข้อกฎหมายเท่านั้น และคดีนี้มิใช่เปนความผิดอาชญาอันเกี่ยวแก่ตัวโจทก์ เปนคดีเกี่ยวด้วยทรัพย์สมบัติซึ่งอยู่ในความครอบครองของเจ้าพนักงานรักษาทรัพย์ตาม ม.๑๔ ข้อ ๑ และเจ้าพนักงานรักษาทรัพย์ผู้เดียวเปนผู้รับผิดชอบในระวางคดีล้มละลายยังไม่ถึงที่สุด เพราะฉะนั้นผู้ล้มละลายจึงไม่มีสิทธิจะฟ้องคดีนี้โดยมิได้รับอนุญาตจากเจ้าพนักงานรักษาทรัพย์ก่อนได้ตาม ม.๓๐ ข้อ ๑ (ก) จึงตัดสินยืนตามศาลล่าง(บัส-วิกรม-มนู)ศาลชั้นต้น - พระย+นรินทร์ศาลอุทธรณ์ - นายกิ๊บบิ้นแหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเล