ปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับอายุความของหนี้ที่แปลงมาจากการเช่าเรือ และการยกข้อต่อสู้ที่มิได้ยกขึ้นในชั้นต้น
หนี้สินการเช่าเรือได้แปลงมาเป็นหนี้โดยเอกสารแล้ว ส่วนการเช่าเรือเป็นเพียงมูลหนี้ให้ก่อเกิดนิติกรรมตามเอกสารนี้ขึ้น ฉะนั้นจะยกอายุความเรื่องเช่ามาบังคับคดีนี้ไม่ได้ อายุความในเรื่องนี้ทั้งก่อนและภายหลังใช้ประมวลแพ่งฯ มีกำหนด 10 ปี ฟ้องโจทก์ยังไม่ขาดอายุความ ส่วนข้อที่จำเลยคัดค้านว่าโจทก์ฟ้อง พ.เกิน 1
ให้จำเลยใช้เงินแก่โจทก์ตามฟ้อง
ป.กับ ต.สามี พ.ได้เช่าเรือของโจทก์ไป และทำสัญญารับใช้เงินค่าเช่าแก่โจทก์เป็นเงิน 160 บาทในเดือน 8 พ.ศ. 2464 กับยอมเสียดอกเบี้ยเดือนละ 2 บาท เมื่อเดือน 6 พ.ศ. 2471 ต.ตาย พ.เป็นผู้รับมฤดก โจทก์จึงฟ้องขอให้ พ.พ.ใช้เงินรวมทั้งดอกเบี้ยเป็นเงิน 720 บาท
ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 73/2474นางพร้อมโจทก์นายแป้น นางพงจำเลย ป.พ.พ. ม. 349 ป.วิ.พ. แปลงหนี้ อายุความ ข้อที่มิได้ยกขึ้นต่อสู้ในชั้นต้น จะมาคัดค้านในชั้นศาลศุงไม่ได้ป.กับ ต.สามี พ.ได้เช่าเรือของโจทก์ไป และทำสัญญารับใช้เงินค่าเช่าแก่โจทย์เปนเงิน ๑๖๐ บาทในเดือน ๘ พ.ศ.๒๔๖๔ กับยอมเสียดอกเบี้ยเดือนละ ๒ บาท เมื่อเดือน ๖ พ.ศ.๒๔๗๑ ต.ตาย พ.เปนผู้รับมฤดก โจทก์จึงฟ้องขอให้ พ.พ.ใช้เงินรวมทั้งดอกเบี้ยเปนเงิน ๗๒๐ บาท ศาลเดิมตัดสินว่าโจทก์ฟ้องขาดอายุความตามลักษณรับฟ้อง ม.๑๑ และประมวลแพ่ง ฯ ม. ๑๖๖ ให้ยกฟ้อง ศาลฏีกาตัดสินยืนตามศาลอุทธรณ์ว่า หนี้สินการเช่าเรือได้แปลงมาเปนหนี้โดยเอกสารแล้-ว ส่วนการเช่าเรือเปนเพียงมูลหนี้ให้ก่อเกิดนิติกรรมตามเอกสารนี้ขึ้น ฉะนั้นจะยกอายุความเรื่องเช่ามาบังคับคดีนี้ไม่ได้ อายุความในเรื่องนี้ทั้งก่อนและภายหลังใช้ประมวลแพ่ง ฯ มีกำหนด ๑๐ ปี ฟ้องโจทก์ยังไม่ขาดอายุความส่วนข้อที่จำเลยคัดค้านว่าโจทก์ฟ้อง พ.เกิน ๑ ปี และการรับรองใช้หนี้รายนี้มิได้ทำเปนหนังสือใช้ไม่ได้นั้น มิได้-ยกขึ้นต่อสู้ในชั้นต้นจะมาคัดค้านในชั้นศาลสูงไม่ได้ ให้จำเลยใช้เงินแก่โจทก์ตามฟ้อง(วิชัย-พิพาก-พรหม)ศาลชั้นต้น - หม่อมสมเกียรติศาลอุทธรณ์ - พระวรพจน์แหล่งที่มากองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกาแผนกหมายเลขคดีดำศาลฎีกาหมายเลขคดีดำศาลชั้นต้นหมายเลขคดีแดงศาลชั้นต้นหมายเหตุรายการที่ 1/ ของหน้าที่ 1 พิมพ์คำพิพากษาปิดฉบับย่อ