สัญญาจำนำที่ดินที่ทำก่อนใช้ ป.พ.พ. บรรพ 3 เมื่อผู้จำนำมอบที่ดินให้ผู้รับจำนำทำต่างดอกเบี้ยและไม่ไถ่คืนภายใน 10 ปี ที่ดินจะหลุดเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้รับจ
ก่อนใช้ ป.พ.พ. บรรพ 3 การวินิจฉัยว่าสัญญาใดเป็นจำนำหรือขายฝาก ให้ดูกิริยาที่คู่สัญญาประพฤติกันมา แม้สัญญาจะมีข้อความเป็นอย่างอื่นก็ต้องถือตามกิริยาที่ประพฤติต่อกัน
ที่พิพาทหลุดเป็นของนายเก๊า ปู่โจทก์ ตั้งแต่ก่อนใช้ ป.พ.พ. บรรพ 3 พิพากษายืน
นางจ้อย มารดาจำเลย จำนำนาพิพาทไว้กับนายเก๊า ปู่โจทก์ ต่อมา 2 ปี นางจ้อยมอบนาพิพาทให้นายเก๊าทำต่างดอกเบี้ย และไม่ไถ่คืนภายใน 10 ปี
ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1954/2500นายสงุ่น สมบูรณ์ทรัพย์โจทก์นายเล็ก บุญเที่ยงจำเลย พ.ร.บ.การขายฝากและจำนำที่ดิน ร.ศ.115 ประกาศเรื่องจำนำและขายฝาก ร.ศ.118 ม. 4, ม. 6ก่อนใช้ ป.พ.พ. บรรพ 3 การวินิจฉัยว่าสัญญาใดเป็นจำนำ หรือขายฝากนั้น ให้ดูกิริยาที่คู่สัญญาประพฤติกันมาว่าเป็นจำนำหรือขายฝาก แม้สัญญาจะมีข้อความเป็นอย่างอื่นก็ต้องถือตามกิริยาที่ประพฤติต่อกัน มารดาจำเลยจำนำนาพิพาทไว้กับปู่ของโจทก์ อีก 2 ปีต่อมา มารดาจำเลยได้มอบนาพิพาทนั้นให้ปู่ของโจทก์ ทำต่างดอกเบี้ยกิริยาที่มารดาจำเลยกับปู่ของโจทก์ประพฤติต่อกันนี้จึงเป็นกิริยาการขายฝาก เมื่อมารดาจำเลยมิได้ไถ่คืนภายใน 10 ปี ที่พิพาทจึงหลุดเป็นของปู่ของโจทก์. (ฎีกาที่ 22/117, ที่ 25/123, ที่ 467/2457, ที่ 81/2469, ที่ 790/2469 และที่ 1044/2492)โจทก์ฟ้องว่านางจ้อยมารดาจำเลย ได้จำนำมาโฉนดที่ ๑๖๗ จังหวัดปราจีนบุรีไว้กับ นายเก๊า ปู่โจทก์ จำนำได้ ๒ ปี นางจ้อย ค้างดอกเบี้ยจึงมอบนาให้นายเก๊า ทำต่างดอกเบี้ยและสัญญาว่าถ้าไม่ไถ่คืนภายใน ๑๐ ปียอมยกให้เป็นของ นายเก๊า ที่นาจึงตกเป็นกรรมสิทธิ์ของ นายเก๊า ตามกฎหมายว่า ด้วยประกาศ เรื่องการจำนำและขายฝากที่ดิน ร.ศ.๑๑๘ และโดยทางครอบครองตาม ป.พ.พ.๑๓๘๒ คือบิดาโจทก์และตัวโจทก์ได้ครอบครองติดต่อกันมาโดยสงบและเปิดเผยเป็นเวลาหลายสิบปีแล้ว ขอให้ศาลแสดงว่าที่ดินพิพาทเป็นของโจทก์ โดยปลอดการจำนำ ห้ามจำเลยเกี่ยวข้อง ฯลฯ จำเลยรับว่านางจ้อยได้ทำสัญญาจำนำและมอบนาให้ นายเก๊า ทำต่างดอกเบี้ย แต่โจทก์ไม่เคยครอบครอง นางจ้อย ไม่เคยตกลงกับนายเก๊าว่าถ้าไม่ไถ่ถอนการจำนำภายใน ๑๐ ปี จะยกกรรมสิทธิ์ที่นาให้ นายเก๊า ขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นพิพากษาว่าที่พิพาท เป็นของโจทก์โดยปลอดก