ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 853/2492นางสีไว พุ่มแดงโจทก์นางสั้น ไซเป้าล. ป.ที่ดิน ป.พ.พ. ม. 132, ม. 656, ม. 650, ม. 1299. ป.วิ.พ. ม. 84ทำสัญญากู้เงินแล้วมอบที่ดินให้ยึดถือไว้เป็นประกันในสัญญามีข้อความว่า ถ้า 2 เดือนไม่นำเงินมาให้เป็นอันว่า ที่ดินที่กล่าวข้างบนนี้ขาดกัน เงื่อนไขตอนหลังนี้เป็นลักษณะแห่งการเอาทรัพย์สินเป็นการชำระหนี้แทนเงินที่กู้ยืม ตาม ป.ม.แพ่ง ฯ มาตรา 656 ข้อสัญญาย่อมเป็นโมฆะตามมาตรา 656 วรรค 3 ส่วนที่จะให้แปลสัญญาว่า เมื่อไม่ชำระหนี้ผู้กู้จะโอนที่ดินให้เป็นการชำระหนี้แทนตัวเงินกู้นั้น โจทก์ต้องนำสืบให้เห็นเจตนาของคู่กรณีว่ามีดังนั้น.โจทก์ฟ้องว่า จำเลยได้กู้เงินโจทก์และมอบโฉนดที่ดินเนื้อที่ ๕ ไร่ ๒ งาน ๘ วา มีชื่อนายไซสามีจำเลยกับจำเลยให้ยึดถือไว้ และแบ่งนารายนี้มีเนื้อที่ ๖ ไร่ ๒ งานให้ทำต่างดอกเบี้ย ครั้นต่อมาจำเลยได้ทำหนังสือกู้ใหม่ ขอกู้ต่อไปอีก ๒ เดือน ถ้า ๒ เดือนไม่นำเงินมาชำระให้ ยอมยกที่ดิน ๖ ไร่ ๒ งานให้เป็นสิทธิ ครั้นถึงกำหนดจำเลยไม่ชำระเงิน จำเลยบิดพริ้วไม่ยอมโอนแก้ทะเบียนที่ดิน จึงขอให้ศาลบังคับให้จำเลยแบ่งแยกที่โฉนดให้โจทก์ เนื้อที่ ๖ ไร่ ๒ งาน หรือแสดงว่า ที่นาส่วนนั้นเป็นกรรมสิทธิของโจทก์ จำเลยต่อสู้ว่าไม่ยอมตกลงยกที่ให้โจทก์ แม้ตกลงเช่นนั้น ก็ใช้ไม่ได้ตาม ป.ม.แพ่งฯ มาตรา ๑๑๓,๑๒๙๙ วันพิจารณาโจทก์ส่งสัญญาฉะบับหลัง จำเลยยอมรับว่าสัญญากู้ฉะบับนั้นเป็นเอกสารที่แท้จริง ทั้งสองฝ่ายตกลงกันไม่สืบพะยานต่อไป ศาลชั้นต้นเห็นว่า ข้อความในสัญญากู้เป็นคำมั่นจะซื้อขาย ย่อมมีผลเป็นการซื้อขาย พิพากษาให้โจทก์ชนะคดี ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยฎีกา, ศาลฎีกาเห็นว่า ข้อความในสัญญาข้อ ๒ มีความว่า "ในจำนวนเงินซึ่งข้าพเจ้าได้กู้หนี้ไปนี้ข้าพเจ้าไ