สัญญาซื้อขายใบอนุญาตส่งข้าวไปต่างประเทศขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชนหรือไม่ และเงินที่ชำระไปแล้วจะเรียกคืนได้หรือไม่
การอนุญาตให้ส่งข้าวไปต่างประเทศเป็นสิทธิเฉพาะตัว โอนหรือซื้อขายกันไม่ได้ สัญญาซื้อขายใบอนุญาตดังกล่าวขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน เป็นโมฆะตาม ป.พ.พ. มาตรา 113 และคู่สัญญาที่รู้ถึงความไม่ชอบด้วยกฎหมายไม่สามารถเรียกเงินที่ชำระไปแล้วคืนได้
ศาลฎีกาพิพากษายกฟ้องโจทก์ และยกฟ้องแย้งของจำเลย โดยวินิจฉัยว่าสัญญาซื้อขายใบอนุญาตส่งข้าวเป็นโมฆะตาม ป.พ.พ. มาตรา 113 โจทก์เรียกเงินตามเช็คไม่ได้ และจำเลยซึ่งจ่ายเงินโดยรู้ว่าสัญญาขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชนจะเรียกคืนไม่ได้
โจทก์และจำเลยทำสัญญาซื้อขายใบอนุญาตให้นำข้าวไปจำหน่ายต่างประเทศ โจทก์เป็นผู้ขายในราคา 600,750 บาท จำเลยชำระราคาโดยออกเช็คล่วงหน้า 4 ฉบับ โจทก์ได้รับเงินตามเช็คไปแล้ว 3 ฉบับ เป็นเงิน 180,187.50 บาท ส่วนเช็คฉบับที่ 4 จำเลยระงับการจ่ายเงิน โจทก์ฟ้องขอให้จำเลยชำระเงินตามเช็ค จำเลยให้การและฟ้องแย้งเรียกเ
ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1288/2501บริษัทสหายร่วมศีก ฯลฯโจทก์นางบุ้นจึง แซ่เจีย กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 453, ม. 106, ม. 113, ม. 411 พ.ร.บ.ควบคุมการนำเข้ามาในและการส่งออกไปนอกราชอานาจักรซึ่งสินค้าบางอย่าง พ.ศ.2489 การที่ได้รับอนุญาตให้ส่งข้าวไปต่างประเทศนั้น เป็นสิทธิเฉพาะตัว จะโอนหรือซื้อขายกันไม่ได้ สัญญาซื้อขายใบอนุญาตให้ส่งข้าวไปต่างประเทศนี้เป็นสัญญาที่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน เพราะเป็นผลกระทบกระเทือนถึงราคาข้าวซึ่งในที่สุดจะทำให้ผู้ผลิตได้รับน้อยลง เงินราคาใบอนุญาตส่งข้าวไปต่างประเทศ ซึ่งคู่สัญญาในการซื้อขายได้ชำระไปแล้วบางส่วนนั้นจะเรียกคืนหาได้ไม่เพราะสัญญามีวัตถุประสงค์ขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีของประชาชน (ป.ช.ญ.ครั้งที่ 11/2501)คดีได้ความว่า โจทก์จำเลยได้ทำสัญญาซื้อขายใบอนุญาตให้นำข้าวไปจำหน่ายต่างประเทศกัน โจทก์เป็นผู้ขายเป็นเงิน ๖๐๐,๗๕๐ บาท จำเลยชำระราคาโดยออกเช็คลงวันที่ล่วงหน้าให้โจทก์ไว้ ๔ ฉบับ โจทก์ได้รับเงินตามเช็คไปแล้ว ๓ ฉบับ เป็นเงิน ๑๘๐,๑๘๗.๕๐ บาท ส่วนเช็คฉบับที่ ๔ จำเลยระงับการจ่ายเงิน โจทก์จึงฟ้องขอให้จำเลยชำระ จำเลยให้การและฟ้องแย้งเรียกเงินที่จ่ายไปแล้ว ๑๘๐,๑๘๗.๕๐ บาท คืน โดยอ้างว่าโจทก์ผิดสัญญาไม่มีใบอนุญาตมาให้ หรือมีอยู่จริงก็โอนกันไม่ได้ แต่โจทก์ปกปิด โจทก์ให้การแก้ฟ้องแย้งว่าจำเลยทราบเงื่อนไขในใบอนุญาตดีแล้ว จำเลยที่ ๑ ผิดสัญญาเองที่ไม่สามารถหาข้าวมาชดเชยตามที่กระทรวงพาณิชย์ต้องการ ศาลชั้นต้นฟังว่าจำเลยทราบเงื่อนไขดีแล้วจึงได้ทำสัญญาซื้อใบอนุญาต ใบอนุญาตเป็นเพียงสิทธิในการส่งข้าวไปจำหน่าย เมื่อจำเลยหาข้าวมาชดเชยไม่ได้ก็ย่อมเป็นฝ่ายผิดสัญญา โจทก์ไม่ผิดสัญญา พิพากษาให้จำเลยที่ ๑ ใช้เงิน ๔๒๐