ปัญหาข้อกฎหมายว่าการสืบว่าสัญญาขายฝากเป็นเพียงสัญญาประกันหนี้ (จำนอง) ต้องห้ามตามมาตรา 94 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งหรือไม่ และประเด็นเรื่องก
การสืบแก้ไขสัญญาขายฝากว่าเป็นสัญญาประกันหนี้ (จำนอง) ต้องห้ามตามมาตรา 94 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง แม้สัญญาจะทำก่อนใช้ประมวลกฎหมายนี้ ก็ใช้มาตรานี้บังคับได้โดยอาศัยมาตรา 3 แห่งพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง พ.ศ.2477 และคดีฟ้องขอไถ่ถอนการขายฝากไม่มีประเด็นเรื่องการครอบคร
พิพากสายืนตามสาลล่าง
โจทก์และจำเลยทำสัญญาขายฝากที่ดินต่อหน้าเจ้าพนักงานโดยไม่มีกำหนดไถ่ถอน หลังจากทำสัญญา โจทก์ซึ่งเป็นผู้ขายฝากได้ครอบครองที่ดินตลอดมา โจทก์ฟ้องขอไถ่ถอนการขายฝาก แต่ไม่ได้ไถ่ภายใน 10 ปี
ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1040/2487นายสุข รุ่นนกโจทก์นายพวง มนีคำกับพวกจำเลย ประกาศเรื่องจำนำและขายฝาก ร.ศ.118 พ.ร.บ.ให้ใช้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง พ.ศ.2477 ม. 3 ป.วิ.พ. ม. 172, ม. 183 ตารางท้าทำสัญญาขายฝากที่ดินก่อนให้ประมวลแพ่ง ฯ จะสืบว่าเปนการจำนำไม่ได้ ต้องห้ามตามมาตรา 94 แห่งวิธีพิจารณาความแพ่งโดยอาศัยมาตรา 3 แห่ง พ.ร.บ.ให้ใช้ประมวลวิธีพิจารณาความแพ่ง ม.3 ฟ้องขอให้ไถ่ถอนที่ดินที่ขายฝากคดีโจทก์ย่อมไม่มีประเด็นในเรื่องปกครองปรปักษ์ตาม ป.ม.แพ่ง ม.1382 ฟ้องขอไถ่ที่ดินที่ขายฝากถือว่าเปนคดีไม่มีทุนทรัพย์ อ้างดีกาที่ 483/248+สาลอุธรณ์ฟังว่าโจทจำเลยทำสัญญาขายฝากที่ดินต่อหน้าเจ้าพนักงานโดยไม่มีกำหนดไถ่ถอน เมื่อทำสัญญาขายฝากแล้ว โจทซึ่งเปนผู้ขายฝากได้ปกครองที่รายนี้ตลอดมา การที่โจทจะสืบว่าสัญญานี้เปนเพียงสัญญาประกันหนี้ (จำนอง)นั้น เปนการสืบแก้ไขสัญญาต้องห้ามตามมาตรา ๙๔ แห่งประมวนกดหมายวิธีพิจารณาความแพ่งโจทไม่ไถ่ใน ๑๐ ปี จึงหมดสิทธิไถ่ถอน ให้ยกฟ้องยืนตามสาลชั้นต้น โจทดีกา สาลดีกาวินิจฉัยดีกาข้อ ๒ ซึ่งเปนปัญหาข้อกดหมายว่า กรณีนี้ต้องด้วยมาตรา ๙๔ แห่งประมวนกดหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง แม้ทำกันก่อนใช้ประมวลกดหมายนี้ ก็ใช้มาตรานี้บังคับได้โดยพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวนกดหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง พ.ศ.๒๔๗๗ มาตรา ๓ ในดีกาข้อ ๓ สาลดีกาเห็นว่าโจทฟ้องของไถ่ถอนการขายฝาก ไม่ได้ฟ้องขอแสดงสิทธิของโจทในการครอบครองที่ดินโดยปรปักษ์ ฉะนั้นโจทจะมีสิทธิในที่ตามมาตรา ๑๓๘๒ หรือไม่จึงไม่เปนประเด็นในคดีนี้ จึงพิพากสายืนตามสาลล่าง คดีนี้ โจทขอไถ่การขายฝากเปนการขอให้บังคับปติบัติตามสัญญา เปนคำขอปลดเปลื้องทุขอันคำนวนราคาเงินไม่ได้ จะคิดตามราคาที่ดินไม่ได้ เพราะโจทจะเอาเงินไปไถ