ฎีกาที่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2012/2506

ประเด็นกฎหมาย

ปัญหาการแบ่งทรัพย์สินระหว่างสามีภริยาที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรส เมื่อจำเลยมีภริยาที่ชอบด้วยกฎหมายอยู่ก่อน และการขายทรัพย์สินร่วมโดยไม่ได้รับความยินยอม

หลักกฎหมาย

ทรัพย์สินที่สามีภริยาที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสเป็นเจ้าของร่วมกันหรือทำมาหาได้ร่วมกัน ถือเป็นกรรมสิทธิ์รวม โดยแต่ละฝ่ายมีส่วนได้กึ่งหนึ่ง และสามีไม่มีอำนาจเอาไปขายทั้งหมดโดยมิได้รับความยินยอมจากภริยา

คำวินิจฉัย

ศาลฎีกาพิพากษายืนตามศาลอุทธรณ์ ให้โจทก์มีส่วนได้กึ่งหนึ่งในทรัพย์อันดับ 1 และ 2 (เรือนและโรงสี) และให้ประมูลหรือขายทอดตลาดแล้วแบ่งเงินให้โจทก์กึ่งหนึ่ง

ข้อเท็จจริงสำคัญ

จำเลยที่ 1 มีภริยาที่ชอบด้วยกฎหมาย (นางเมี้ยน) อยู่ก่อนแล้ว ต่อมาได้โจทก์เป็นภริยาโดยไม่ได้จดทะเบียนสมรส ภริยาทั้งสามต่างมีถิ่นที่อยู่และทรัพย์สินแยกกันเป็นส่วนสัด โจทก์และจำเลยที่ 1 ร่วมกันสร้างเรือนและทำมาหาได้ทรัพย์สิน (เรือนและโรงสี) ร่วมกัน ต่อมาจำเลยที่ 1 ขายทรัพย์ดังกล่าวให้จำเลยที่ 2 โดยไม่ส

เนื้อหาคำพิพากษา (บางส่วน)

ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2012/2506นางหวล น่วมคำนึงโจทก์นายจรูญ ศุกร์เสพย์ ที่ 1,นายหิสิฐ ศุกร์เสพย์ที่ 2, นางอุม ศุกร์เสพย์ที่ 3จำเลยนางเมี้ยน ศุกร์เสพย์ผู้ร้องสอด กฎหมายลักษณะผัวเมีย จำเลยมีผู้ร้องสลดเป็นภริยาโดยชอบด้วยกฎหมายอยู่แล้ว ตั้งแต่ก่อนใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 5 ภายหลังการใช้บรรพนี้แล้วจำเลยยังได้โจทก์เป็นภริยาอีก แต่มิได้จดทะเบียนสมรส ภริยาแต่ละคนของจำเลยมีถิ่นที่อยู่ต่างตำบลกันและมีทรัพย์สินอยู่ ณ ตำบลที่อยู่ของแต่ละคน แสดงว่าได้แบ่งแยกกันเป็นส่วนสัดแล้ว ทรัพย์สินที่โจทก์กับจำเลยที่ 1 เป็นเจ้าของร่วมกันหรือทำมาหาได้ร่วมกัน จำเลยที่ 1 ย่อมไม่มีอำนาจเอาไปขายทั้งหมดโดยมิได้รับความยินยอมจากโจทก์ โจทก์กับจำเลยที่ 1 ได้ครอบครองทรัพย์สินเหล่านี้มา โจทก์จึงมีส่วนได้กึ่งหนึ่งโจทก์ฟ้องว่า โจทก์กับจำเลยที่ ๑ ได้อยู่กินด้วยกันฉันสามีภริยา แต่มิได้จดทะเบียนสมรส ทำมาหาได้ทรัพย์ร่วมกันตามบัญชีทรัพย์ท้ายฟ้อง โจทก์มีสิทธิในฐานเจ้าของร่วมกึ่งหนึ่งจำเลยที่ ๑ ได้โอนขายทรัพย์อันดับ ๑ และ ๒ ให้จำเลยที่ ๒ โดยไม่สุจริต ฯลฯ ขอให้พิพากษาเบิกถอนสัญญาซื้อขายระหว่างจำเลยที่ ๑ กับที่ ๒ ฯลฯ และให้จำเลยที่ ๑ แบ่งทรัพย์อันดับ ๑ ถึง ๑๗ ให้โจทก์กึ่งหนึ่งถ้าแบ่งกันไม่ตกลงก็ให้ประมูลหรือขายทอดตลาดเอาเงินแบ่งให้โจทก์กึ่งหนึ่ง เกี่ยวกับทรัพย์อันดับ ๑ และ ๒ นี้ จำเลยที่ ๑ และ ๒ ให้การว่าเป็นทรัพย์สิน ส่วนตัวของจำเลยที่ ๑ และได้ขายให้จำเลยที่ ๒ ไปโดยสุจริต และจดทะเบียนสิทธิตามกฎหมาย ทรัพย์อันดับ ๑ และ ๒ นี้ ศาลชั้นต้นฟังว่าโจทก์และจำเลยเป็นเจ้าของร่วมกัน(และกล่าวไว้ด้วยว่า มีปัญหาว่าโจทก์ควรจะได้รับส่วนแบ่งกึ่งหนึ่งหรือ ๑ ใน ๓ เพราะปรากฎว่าโจทก์ยังมีนางเมี้ยนผู้ร้องส