ฎีกาที่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7254/2539

ประเด็นกฎหมาย

การสมรสที่ชายจดทะเบียนกับหญิงอื่นในขณะที่ยังมีภริยาโดยชอบด้วยกฎหมายอยู่ เป็นโมฆะ

หลักกฎหมาย

ตามกฎหมายลักษณะผัวเมีย ชายมีภริยาโดยชอบด้วยกฎหมายได้หลายคนในเวลาเดียวกัน โดยแบ่งเป็น 3 ประเภท ได้แก่ เมียกลางเมือง เมียกลางนอกหรืออนุภรรยา และเมียกลางทาษีหรือทาษภรรยา ซึ่งล้วนเป็นภริยาโดยชอบด้วยกฎหมาย เมื่อผู้ตายกับโจทก์อยู่กินเป็นสามีภริยากันโดยเปิดเผย เป็นที่รู้กันทั่วไป และมิได้ทิ้งร้างกัน ผู้ตาย

คำวินิจฉัย

การสมรสระหว่างจำเลยกับผู้ตายเป็นโมฆะ

ข้อเท็จจริงสำคัญ

ผู้ตายกับโจทก์อยู่กินกันฉันสามีภริยาตั้งแต่ปี 2462 ก่อน ป.พ.พ. บรรพ 5 เดิมมีผลบังคับใช้ และมีบุตรด้วยกัน 6 คน ต่อมาจำเลยอยู่กินกับผู้ตายเมื่อปี 2491 ภายหลังจากที่ ป.พ.พ. บรรพ 5 เดิมใช้บังคับแล้ว และมีบุตรด้วยกัน 4 คน ผู้ตายได้จดทะเบียนสมรสกับจำเลย

เนื้อหาคำพิพากษา (บางส่วน)

ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7254/2539นางส้มลิ้ม จีระเศรษฐโจทก์นางเจียม จีระเศรษฐจำเลย กฎหมายลักษณะผัวเมีย ป.พ.พ. , ม. 1452, ม. 1496 ให้ใช้บทบัญญัติบรรพ 5 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่ได้ตรวจชำระใหม่ พ.ศ.2519 ตามกฎหมายลักษณะผัวเมียอนุญาตให้ชายมีภริยาโดยชอบด้วยกฎหมายได้หลายคนในเวลาเดียวกัน ทั้งได้จัดลำดับชั้นของภริยาตามวิธีการที่ชายได้หญิงนั้นมาเป็นภริยาออกเป็น 3 ประเภทด้วยกัน ได้แก่เมียกลางเมือง เมียกลางนอกหรืออนุภรรยา และเมียกลางทาษีหรือทาษภรรยา สำหรับเมียกลางเมืองนั้นหมายถึง หญิงอันบิดามารดากุมมือยกให้เป็นภริยาของชายซึ่งถือเป็นภริยาหลวง ส่วนภริยาอีก 2 ประเภท ก็มีฐานะลดหลั่นกันลงมาตามวิธีการที่ชายได้หญิงนั้นมาเป็นภริยาหรือตามลักษณะที่ชายเลี้ยงดูเชิดชูหญิงว่าเป็นภริยา แต่ไม่ว่าจะเป็นภริยาในลำดับชั้นใดก็ตาม ต่างก็ถือว่าเป็นภริยาโดยชอบด้วยกฎหมายด้วยกันทั้งสิ้น ดังนั้น แม้ข้อเท็จจริงจะไม่ปรากฏชัดแจ้งว่า บิดามารดาของโจทก์จะได้กุมมือยกโจทก์ให้เป็นภริยาของผู้ตาย ก็ยังถือไม่ได้ว่าโจทก์มิได้เป็นภริยาโดยชอบด้วยกฎหมายของผู้ตาย ผู้ตายกับโจทก์ได้อยู่กินกันฉันสามีภริยามาตั้งแต่ปี 2462 ก่อนป.พ.พ. บรรพ 5 เดิม มีผลบังคับใช้ และมีบุตรด้วยกันถึง 6 คน และตามพ.ร.บ.ให้ใช้บทบัญญัติบรรพ 5 แห่ง ป.พ.พ.ที่ได้ตรวจชำระใหม่ พ.ศ.2519มาตรา 5 บัญญัติไว้ว่า บทบัญญัติบรรพ 5 แห่ง ป.พ.พ.ที่ได้ตรวจชำระใหม่ ท้ายพ.ร.บ.นี้ ไม่กระทบกระเทือนถึงความสมบูรณ์ของการหมั้น การสมรส ฯลฯ ที่ได้มีอยู่แล้วในวันใช้บังคับบทบัญญัติบรรพ 5 แห่ง ป.พ.พ.ที่ได้ตรวจชำระใหม่ ท้ายพ.ร.บ. นี้ เมื่อมีข้อเท็จจริงที่แสดงให้เห็นว่าผู้ตายกับโจทก์อยู่กินเป็นสามีภริยากันโดยเปิดเผย เป็นที่รู้กันทั่วไปและมิได้ทิ