ฎีกาที่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 634/2521
ประเด็นกฎหมาย
ภาระการนำสืบของจำเลยในการพิสูจน์ว่าโจทก์ขาดจากการเป็นสามีภริยากับเจ้ามรดก และผลทางกฎหมายของการไม่โต้แย้งประเด็นภริยาร้างในชั้นอุทธรณ์
หลักกฎหมาย
ก่อนการใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 5 ภาระการนำสืบตกแก่จำเลยที่ต้องพิสูจน์ว่าคู่สมรสขาดจากการเป็นสามีภริยากัน หากไม่มีพยานหลักฐานและไม่มีคำสั่งหย่า ศาลถือว่ายังคงเป็นสามีภริยากันตามกฎหมายตลอดมา และคำฎีกาเรื่องภริยาร้างที่ไม่ได้กำหนดประเด็นในชั้นอุทธรณ์ ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัย
คำวินิจฉัย
พิพากษาแก้ให้จำเลยแบ่งที่ดินให้โจทก์หนึ่งในหก นอกนั้นคงไว้ตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์
ข้อเท็จจริงสำคัญ
โจทก์เป็นภริยาชอบด้วยกฎหมายของเจ้ามรดกก่อนปี 2478 จำเลยไม่มีพยานหลักฐานว่าคู่สมรสขาดจากการเป็นสามีภริยากัน เจ้ามรดกและจำเลยร่วมกันซื้อที่ดินพิพาทระหว่างที่โจทก์ยังเป็นภริยาชอบด้วยกฎหมาย และจำเลยมิได้โต้แย้งประเด็นภริยาร้างในชั้นอุทธรณ์
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
เนื้อหาคำพิพากษา (บางส่วน)
ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 634/2521นางสว่าง คุ้มพันธุ์โจทก์นางลำยอง แตงอ่อน หรือคุ้มพันธุ์จำเลย พ.ร.บ.ให้ใช้บทบัญญัติบรรพ 5 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ พ.ศ.2477 ป.พ.พ. ม. 1497, ม. 1498 ป.วิ.พ. ม. 84, ม. 183โจทก์เป็นภริยาชอบด้วยกฎหมายของเจ้ามรดก ก่อนใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 5 เป็นหน้าที่ของจำเลยต้องนำสืบตามข้อต่อสู้ว่าโจทก์ได้ขาดจากการเป็นสามีภริยากับเจ้ามรดกแล้ว เมื่อจำเลยไม่มีพยานหลักฐานว่าเจ้ามรดกขาดจากการเป็นสามีภริยากับโจทก์ก่อนวันที่ 1 ตุลาคม 2478 อันเป็นวันที่ใช้ประมวลกฎหมายแพ่ง บรรพ 5 และเมื่อใช้ประมวลกฎหมายแพ่ง บรรพ 5 แล้ว ก็ไม่ปรากฏว่าโจทก์กับเจ้ามรดกทำหนังสือยินยอมหย่ากัน หรือศาลพิพากษาให้หย่าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1497, 1498 จึงต้องถือว่าโจทก์กับเจ้ามรดกยังคงเป็นสามีภริยากันตามกฎหมายตลอดมา ในการชี้สองสถาน ศาลมิได้กะประเด็นเรื่องภริยาร้างไว้ และจำเลยมิได้โต้แย้ง ถือได้ว่าจำเลยยินยอมดำเนินกระบวนพิจารณาเท่าที่ศาลชั้นต้นกำหนดประเด็นไว้เท่านั้น จำเลยฎีกาว่าโจทก์เป็นภริยาร้าง ศาลฎีกาจึงไม่รับวินิจฉัยโจทก์ฟ้องว่าโจทก์เป็นภริยาชอบด้วยกฎหมายของเจ้ามรดก ก่อนวันประกาศใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ ๕ และต่างมีสินเดิมด้วยกัน เกิดสินสมรสเป็นเงินจำนวนหนึ่ง แต่เจ้ามรดกได้ให้จำเลยซึ่งเป็นนางบำเรอลงชื่อถือกรรมสิทธิ์ในโฉนดแทนเจ้ามรดกได้ทำพินัยกรรมยกทรัพย์ดังกล่าวทั้งหมดให้จำเลยเกินส่วนของตนในสินบริคณห์โจทก์ให้จำเลยส่งทรัพย์ให้โจทก์กึ่งหนึ่ง จำเลยเพิกเฉย ขอให้ศาลบังคับจำเลยแบ่งทรัพย์ให้โจทก์กึ่งหนึ่ง จำเลยให้การว่าโจทก์มีสัมพันธ์ทางชู้สาวกับเจ้ามรดก แต่เจ้ามรดกไม่ได้รับรองเลี้ยงดูโดยเปิดเผยฉันเป็นภริยาอันจะถือว่าเป็นภริยาชอบด้วย