ผลทางกฎหมายเมื่อสัญญาขายฝากอสังหาริมทรัพย์เป็นโมฆะเนื่องจากไม่จดทะเบียน และสิทธิในการเรียกคืนเงินโดยฐานลาภมิควรได้
สัญญาขายฝากอสังหาริมทรัพย์ที่มิได้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่เป็นโมฆะ หากจำเลยได้รับเงินแล้ว ต้องคืนเงินให้โจทก์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 406 โดยถือเป็นลาภมิควรได้
ให้ยกคำพิพากษาศาลล่างทั้งสอง ให้ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษาใหม่ โดยให้สืบพยานว่าจำเลยได้รับเงินหรือไม่ และคืนค่าขึ้นศาลที่ชำระเกินให้โจทก์
สัญญาขายฝากที่ดินไม่จดทะเบียนเป็นโมฆะ ศาลชั้นต้นงดสืบพยานโดยไม่ชอบ จำเลยให้การว่าไม่ได้รับเงิน ศาลฎีกาให้สืบพยานยืนยันการรับเงินก่อนตัดสินเรื่องลาภมิควรได้
ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 382/2527นายอุดม ณรงค์หนูโจทก์นางคลึ่ม โทครบุรีจำเลย ป.พ.พ. ม. 406, ม. 491 ป.วิ.พ. ม. 172, ม. 243 (2), ตาราง 1 (2, สัญญาขายฝากอสังหาริมทรัพย์ระหว่างโจทก์กับจำเลยเป็นโมฆะเพราะมิได้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ โจทก์ต้องคืนที่ดินให้จำเลย จำเลยก็ต้องคืนเงินให้โจทก์ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 406 ในลักษณะลาภมิควรได้เพราะเป็นการรับไว้โดยปราศจากมูลอันจะอ้างกฎหมายได้ และทำให้โจทก์เสียเปรียบ ทั้งตามคำฟ้องโจทก์ก็ได้บรรยายถึงเรื่องลาภมิควรได้ไว้แล้วที่ศาลชั้นต้นสั่งงดสืบพยานทั้งสองฝ่ายเป็นการไม่ชอบ ศาลฎีกาให้ย้อนสำนวนไปให้ศาลชั้นต้นพิจารณาสืบพยานให้ได้ความเสียก่อนว่าจำเลยได้รับเงินค่าขายฝาก 30,000 บาท จากโจทก์หรือไม่แล้วพิพากษาใหม่ คดีในชั้นฎีกาเป็นคดีไม่มีทุนทรัพย์ โจทก์ชำระค่าขึ้นศาลมาอย่างคดีมีทุนทรัพย์ ศาลฎีกาให้คืนค่าขึ้นศาลที่ชำระเกินมาในชั้นฎีกาแก่โจทก์โจทก์ฟ้องว่า จำเลยทำสัญญาขายฝากที่ดินไว้แก่โจทก์ ในราคา๓๐,๐๐๐ บาท ครบกำหนดไถ่ จำเลยไม่นำเงินมาไถ่และไม่โอนที่ดินให้โจทก์ขอบังคับให้จำเลยใช้เงิน ๓๐,๐๐๐ บาทแก่โจทก์ จำเลยให้การว่าไม่เคยขายฝากที่ดินให้โจทก์ และจำเลยได้นำ น.ส.๓ไปประกันค่าสินค้าที่จำเลยซื้อเชื่อจากโจทก์ โจทก์หลอกให้จำเลยลงชื่อในสัญญาขายฝากแล้วนำไปกรอกข้อความเอง สัญญาขายฝากนี้มิได้จดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่เป็นโมฆะ ขอให้ยกฟ้อง ศาลชั้นต้นงดสืบพยานทั้งสองฝ่าย พิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน โจทก์ฎีกา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า สัญญาขายฝากอสังหาริมทรัพย์ที่จำเลยทำไว้กับโจทก์เป็นโมฆะ เพราะมิได้ทำเป็นหนังสือจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ จำเลยให้การต่อสู้ว่าไม่ได้รับเงินค้าขายฝาก ๓๐,๐๐๐