ฎีกาที่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 37/2516
ประเด็นกฎหมาย
สิทธิเจ้าของนาขอให้รื้อฝาย/ถมเหมืองเมื่อผู้ได้รับอนุญาตสร้างฝายทำให้ตนเสียหาย
หลักกฎหมาย
แม้ได้รับอนุญาตทำชลประทานส่วนบุคคล ต้องปฏิบัติมิให้เกิดความเสียหายแก่ผู้อื่น หากทำให้เสียหาย โจทก์มีสิทธิขอให้รื้อหรือแก้ไขเพื่อยังความเสียหายให้สิ้นไป
คำวินิจฉัย
ให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น
ข้อเท็จจริงสำคัญ
จำเลยได้รับอนุญาตสร้างฝายและขุดเหมืองแต่ทำให้โจทก์เจ้าของนาเสียหาย โจทก์ขอให้รื้อฝายและถมเหมือง ศาลอุทธรณ์ไม่อนุญาตทุเลาการบังคับ จำเลยได้รื้อและถมไปแล้ว
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
เนื้อหาคำพิพากษา (บางส่วน)
ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 37/2516นายโพธิ์ ทองทับ กับพวกรวม 9 คนโจทก์นายน่วน หรือนวล โพธิ์อ่อนจำเลย ป.พ.พ. ม. 420, ม. 421, ม. 1355 ป.วิ.พ. ม. 131, ม. 142, ม. 231, ม. 247, ม. 271 พ.ร.บ.การชลประทานราษฎร์ พ.ศ.2482 การที่จำเลยสร้างฝายและขุดเหมืองเพื่อส่งน้ำจากคลองสาธารณะไปใช้ในการทำนา แม้จำเลยจะได้รับใบอนุญาตให้จัดทำชลประทานส่วนบุคคล ก็ต้องอยู่ในบังคับที่ว่าจะต้องปฏิบัติการมิให้เกิดความเสียหายแก่ประโยชน์ของผู้อื่นด้วย เมื่อจำเลยใช้สิทธิสร้างฝายและขุดลำเหมืองเป็นเหตุให้โจทก์ผู้เป็นเจ้าของนาได้รับความเสียหาย โจทก์ย่อมมีสิทธิจะขอให้ปฏิบัติการเพื่อยังความเสียหายนั้นให้สิ้นไป เช่น ให้จำเลยรื้อหรือเปิดฝายหรือถมลำเหมืองนั้นได้ ศาลชั้นต้นพิพากษาให้จำเลยรื้อหรือเปิดฝายและถมลำเหมืองในชั้นอุทธรณ์ จำเลยขอทุเลาการบังคับ แต่ศาลอุทธรณ์ไม่อนุญาตได้มีการบังคับคดีตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น และจำเลยได้รื้อฝายและถมลำเหมืองไปแล้ว ไม่มีความจำเป็นที่จะบังคับให้จำเลยจัดการแก้ไขฝายและลำเหมืองอย่างใดอีก ศาลฎีกาย่อมพิพากษาให้บังคับคดีไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นโจทก์ฟ้องว่า จำเลยละเมิดสิทธิโจทก์ โดยทำฝายปิดกั้นขึ้นใหม่ที่คลองน้ำพายเหนือฝายโจทก์ ชื่อฝายกกฉำฉา และขุดเหมืองซอยทำให้น้ำไม่ไหลไปสู่ฝายของโจทก์ โจทก์เสียหายไม่มีน้ำทำนา ขอให้บังคับจำเลยเปิดฝายกกฉำฉาและถมลำเหมืองดังกล่าว จำเลยต่อสู้ว่า จำเลยมีอำนาจโดยชอบในการทำชลประทานส่วนบุคคลโดยได้รับใบอนุญาตจากทางราชการ ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่า แม้จำเลยจะได้รับอนุญาตจากอำเภอ การกระทำของจำเลยก็เป็นการใช้สิทธิซึ่งมีแต่จะเกิดการเสียหายแก่โจทก์และชาวนาซึ่งอยู่ใต้ฝายกกฉำฉา จึงเป็นการอันมิชอบด้วยกฎหมาย ละเมิดสิทธิโจทก์ทั้งใบอนุญาตที่ออกให้จำเลยก็ไม่