ฎีกาที่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1050/2512

ประเด็นกฎหมาย

การยืมข้าวเปลือกและตกลงให้ผลประโยชน์ตอบแทนเป็นข้าวเปลือกในอัตรา 1 ถังต่อ 2 ถัง ถือเป็นดอกเบี้ยตามกฎหมายหรือไม่ และประกาศห้ามมิให้ตกข้าวแก่ชาวนา จ.ศ.12

หลักกฎหมาย

ดอกเบี้ยตามความหมายของกฎหมายเกิดขึ้นได้เฉพาะจากหนี้เงินเท่านั้น การยืมข้าวเปลือกซึ่งตกลงให้ผลประโยชน์ตอบแทนเป็นข้าวเปลือกไม่ใช่ดอกเบี้ยตามกฎหมาย ผู้ยืมต้องชำระตามข้อตกลง และประกาศห้ามมิให้ตกข้าวแก่ชาวนา จ.ศ.1239 ถูกยกเลิกโดยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์แล้ว

คำวินิจฉัย

พิพากษายืนตามศาลอุทธรณ์ ให้จำเลยชำระข้าวเปลือก 300 ถัง หรือชำระเงินแทน 4,500 บาท พร้อมดอกเบี้ยเป็นข้าวเปลือกอัตราปีละ 1 ถังต่อ 2 ถัง นับแต่วันฟ้องจนกว่าจะชำระเสร็จ

ข้อเท็จจริงสำคัญ

จำเลยยืมข้าวเปลือกจากโจทก์ 200 ถัง ตกลงให้ดอกเบี้ยเป็นข้าวเปลือก 2 ถังต่อ 1 ถัง จำเลยไม่ชำระตามสัญญา

กฎหมายที่เกี่ยวข้อง

เนื้อหาคำพิพากษา (บางส่วน)

ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1050/2512์ นาย พนม กิ่ง แก้วโจทก์ย นาง ตด ใจ งามจำเลย ป.พ.พ. ม. 650, ม. 653, ม. 654, ม. 655, ม. 224 พ.ร.บ.ห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ.2475 ประกาศห้ามมิให้ตกข้าวแก่ชาวนา จ.ศ.1239 การยืมข้าวเปลือกซึ่งตกลงให้ดอกเบี้ยเป็นข้าวเปลือกในอัตรา 1 ถังต่อข้าวเปลือกที่ยืม 2 ถังนั้นมิใช่ดอกเบี้ยตามความหมายของกฎหมาย. เพราะผลประโยชน์ที่เรียกเป็นดอกเบี้ยจะเกิดขึ้นได้จากหนี้เงินเท่านั้น. เมื่อตกลงจะให้ผลประโยชน์ตอบแทนในการยืมข้าวเปลือกกันไว้อย่างไร.(แม้คำนวณแล้วผลประโยชน์ตอบแทนจะสูงเกินกว่าร้อยละสิบห้าต่อปี). ผู้ยืมก็จะต้องชำระให้ตามข้อตกลงนั้นประกาศห้ามมิให้ตกข้าวแก่ชาวนา จ.ศ.1239 ได้ถูกยกเลิกไปแล้วโดยประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์.ซึ่งได้รวบรวมข้อบัญญัติต่างๆในทางแพ่งทั้งหมดขึ้นใช้บังคับ.(อ้างคำพิพากษาฎีกาที่1981/2511).โจทก์ฟ้องว่า จำเลยยืมข้าวเปลือกจากโจทก์ 200 ถัง ถังละ 20กิโลกรัม ตกลงให้ดอกเบี้ยเป็นข้าวเปลือก 2 ถัง ต่อ 1 ถัง จำเลยไม่ใช้ตามสัญญา ข้าวเปลือกราคาถังละ 15 บาท ขอให้บังคับจำเลยใช้ข้าวที่ยืมและดอกเบี้ยที่ค้างรวม 300 ถัง หากไม่สามารถใช้ข้าวเปลือก ให้ใช้เงินแทน 4,500 บาท และให้ใช้ดอกเบี้ยเป็นข้าวเปลือกต่อไปอีก จำเลยต่อสู้ว่า ไม่เคยยืมข้าวเปลือกจากโจทก์ ไม่เคยพิมพ์ลายนิ้วมือให้โจทก์ สัญญาที่โจทก์ฟ้องเป็นสัญญาปลอม ศาลชั้นต้นวินิจฉัยว่าพยานโจทก์แตกต่างกันเป็นพิรุธ ฟังไม่ได้ว่าจำเลยกู้ข้าวเปลือกไปจากโจทก์ พิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ฟังว่า จำเลยทำสัญญายืมข้าวเปลือกไปจากโจทก์ต้องใช้คืนและจำเลยไม่โต้แย้งเรื่องราคา ผลประโยชน์ที่จำเลยตกลงให้โจทก์ไม่ต้องด้วยข้อห้ามตามกฎหมาย พิพากษากลับให้จำเลยชำระข้าวเปลือกให้