ฎีกาที่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 192/2524

ประเด็นกฎหมาย

ปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวกับอำนาจฟ้องของโจทก์ การกระทำละเมิดของจำเลยที่ 1 และสิทธิของโจทก์ในการติดตามเอาคืนรถยนต์จากจำเลยที่ 2

หลักกฎหมาย

รถยนต์ที่เสียภาษีอากรถูกต้องแล้วไม่เป็นสิ่งอันพึงต้องริบตามพระราชบัญญัติศุลกากร แม้ไม่ขอคืนภายใน 30 วันก็ไม่ตกเป็นของแผ่นดิน การซื้อโดยสุจริตแต่ไม่ใช่การขายทอดตลาดไม่มีสิทธิดีกว่าเจ้าของกรรมสิทธิ์ เจ้าของมีสิทธิติดตามเอาคืนได้

คำวินิจฉัย

พิพากษายืนตามศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันคืนรถยนต์แก่โจทก์ ถ้าคืนไม่ได้ให้ใช้เงิน 70,000 บาท พร้อมดอกเบี้ย

ข้อเท็จจริงสำคัญ

รถยนต์ที่เสียอากรนำเข้าถูกต้องแล้วถูกคนร้ายลักไป โจทก์ผู้รับประกันภัยใช้ค่าสินไหมทดแทนและรับโอนสิทธิจากผู้เอาประกันภัยซึ่งชำระค่าเช่าซื้อครบถ้วนแล้ว เจ้าพนักงานศุลกากรของจำเลยที่ 1 จับรถได้โดยไม่ตรวจสอบว่าเสียอากรแล้วหรือไม่ แล้วขายให้จำเลยที่ 2 ซึ่งซื้อโดยสุจริตแต่มิใช่การขายทอดตลาด

กฎหมายที่เกี่ยวข้อง

เนื้อหาคำพิพากษา (บางส่วน)

ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 192/2524บริษัท ร.ส.พ. ประกันภัย จำกัดโจทก์กรมศุลกากร กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 420, ม. 572, ม. 798, ม. 863, ม. 1336 ป.วิ.พ. ม. 104 พ.ร.บ.ศุลกากร พ.ศ.2469 รถยนต์รายพิพาทผู้นำเข้าเสียอากรนำเข้าถูกต้องแล้ว โจทก์รับประกันภัยไว้ รถคันนี้ถูกคนร้ายลักไป โจทก์ใช้ค่าสินไหมทดแทนแล้วรับโอนไว้จากผู้เอาประกันภัย ซึ่งชำระค่าเช่าซื้อรถครบถ้วนแล้ว เจ้าพนักงานศุลกากรของจำเลยจับรถได้ หาว่านำเข้ามาโดยไม่เสียภาษีอากรแล้วขายต่อไป จำเลยสามารถตรวจสอบได้ แต่ไม่ตรวจสอบว่าเป็นรถที่เสียอากรแล้วหรือไม่ เป็นประมาทเลินเล่อทำละเมิดต่อโจทก์พระราชบัญญัติศุลกากร พ.ศ. 2469 มาตรา 25 ฉบับที่ 12 พ.ศ. 2497 คำว่าสิ่งใด ๆ ที่พึงต้องริบ นำมาใช้แก่รถยนต์ที่เสียอากรแล้วไม่เป็นสิ่งที่พึงริบ ไม่ได้ แม้เกิน 30 วัน โจทก์ก็เรียกคืนได้ จำเลยซื้อรถโดยสุจริต แต่มิใช่จากการขายทอดตลาด ไม่มีสิทธิดีกว่าโจทก์ เอกสารภาพถ่ายหนังสือของสำนักงานทะเบียนว่าโจทก์เป็นนิติบุคคลไม่มีเจ้าหน้าที่รับรองว่าถูกต้อง แต่มีพยานบุคคลเบิกความว่าโจทก์จดทะเบียนเป็นนิติบุคคลประเภทบริษัทจำกัด จำเลยไม่ได้นำสืบหักล้างฟังได้ว่า โจทก์เป็นนิติบุคคล กรมธรรม์ประกันภัยมิได้ปิดอากรแสตมป์ แต่คดีนี้มิใช่กรณีบังคับระหว่างผู้เอาประกันภัยและผู้รับประกันภัย เป็นเรื่องผู้รับประกันภัยรับช่วงสิทธิมาฟ้องคนภายนอก ไม่อยู่ในบังคับต้องมีเอกสารมาแสดงตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 867 คำพยานบุคคลของโจทก์ฟังได้โดยไม่ต้องอาศัยเอกสาร บริษัทเป็นผู้เอาประกันภัยโดยผู้เช่าซื้อรถเป็นผู้แทน แม้ไม่มีหนังสือตั้งตัวแทนตามมาตรา 798 แต่มิใช่เป็นคดีระหว่างบริษัทกับผู้ทำการแทนว่าผู้ทำการแทนเป็นตัวแทนนำรถยนต์ มาเอาประกันภัยกั