ฎีกาที่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 752/2553

ประเด็นกฎหมาย

โจทก์เป็นผู้ครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมายซึ่งที่ดินที่ต้องเวนคืน อันเป็นบุคคลผู้มีสิทธิได้รับเงินค่าทดแทนหรือไม่

หลักกฎหมาย

นิติสัมพันธ์ที่เจ้าของที่ดินให้สิทธิแก่บุคคลอื่นใช้ประโยชน์โดยมีค่าตอบแทนเข้าเกณฑ์การเช่าตาม ป.พ.พ. มาตรา 537 การครอบครองในลักษณะนี้เป็นการครอบครองแทนผู้ให้เช่า ถือไม่ได้ว่าผู้ครอบครองยึดถือโดยเจตนายึดถือเพื่อตน จึงไม่ได้สิทธิครอบครองตาม ป.พ.พ. มาตรา 1367 และไม่มีสิทธิได้รับเงินค่าทดแทนตาม พ.ร.บ. ว่

คำวินิจฉัย

พิพากษายืนว่า โจทก์ไม่มีฐานะเป็นผู้มีสิทธิครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมายซึ่งที่ดินที่ถูกเวนคืน จึงไม่มีสิทธิได้รับเงินค่าทดแทน และไม่มีอำนาจฟ้อง

ข้อเท็จจริงสำคัญ

ที่ดินที่ถูกเวนคืนเป็นกรรมสิทธิ์ของนางสุวพร (กรรมการผู้จัดการบริษัทโจทก์) ซึ่งให้สิทธิแก่บริษัทโจทก์ใช้ประโยชน์จากที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง โดยบริษัทโจทก์มีภาระผูกพันจ่ายค่าตอบแทนเป็นรายเดือนในรูปเงินเดือนและรายปีในรูปเงินปันผล

กฎหมายที่เกี่ยวข้อง

เนื้อหาคำพิพากษา (บางส่วน)

ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 752/2553บริษัทวิริยะประกันภัย จำกัดโจทก์องค์การรถไฟฟ้ามหานคร กับพวกจำเลย ป.พ.พ. ม. 537, ม. 1367 ป.วิ.พ. ม. 55 พ.ร.บ.ว่าด้วยการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ.2530 ม. 18 (1), ม. 18 (3), ม. 21 พ.ร.ฎ.กำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืน ในท้องที่เขตจตุจักร เขตบางซื่อ เขตราชเทวี เขตห้วยขวาง เขตคลองเตย เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย และเขตสัมพันธวงศ์ กรุงเทพมหานคร พ.ศ.2538 พ.ร.ฎ.กำหนดเขตที่ดินในบริเวณที่ที่จะเวนคืน ในท้องที่เขตจตุจักร เขตบางซื่อ เขตราชเทวี เขตห้วยขวาง เขตคลองเตย เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย และเขตสัมพันธวงศ์ กรุงเทพมหานคร (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2539 ที่ดินที่ถูกเวนคืนเป็นกรรมสิทธิ์ของ ส. ซึ่งเป็นกรรมการผู้จัดการบริษัทโจทก์ ส. มีวัตถุประสงค์จะตั้งสาขาในการขายประกันและให้บริการแก่ลูกค้าของโจทก์ในบริเวณท้องที่ที่ที่ดินนั้นถูกเวนคืน ส. จึงให้สิทธิแก่โจทก์ใช้ประโยชน์จากที่ดินและสิ่งปลูกสร้างบนที่ดินดังกล่าว แต่โจทก์ต้องรับภาระจ่ายค่าตอบแทนให้แก่ ส. เป็นรายเดือนในรูปของเงินเดือนและเป็นรายปีในรูปของเงินปันผล นิติสัมพันธ์ระหว่าง ส. กับโจทก์ดังกล่าวจึงเข้าเกณฑ์การเช่าทรัพย์สินตาม ป.พ.พ. มาตรา 537 ฉะนั้น การที่โจทก์ครอบครองและใช้ประโยชน์ในที่ดินที่ถูกเวนคืนจึงเป็นการครอบครองในฐานะผู้เช่า ซึ่งเป็นการครอบครองแทน ส. ผู้ให้เช่า ถือไม่ได้ว่าโจทก์ยึดถือที่ดินที่ถูกเวนคืนโดยเจตนายึดถือเพื่อตน โจทก์จึงไม่ได้สิทธิครอบครองในที่ดินดังกล่าว ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1367 ส่งผลให้โจทก์ไม่มีฐานะเป็นผู้มีสิทธิครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมายในที่ดินที่ถูกเวนคืนอันจะมีสิทธิได้รับเงินค่าทดแทนตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ.2530 มาตรา 18 (1) โจทก์ไม่มีอำนาจฟ้องโจทก์ฟ้องแล