ฎีกาที่ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 410/2494

ประเด็นกฎหมาย

ความรับผิดของกระทรวงกลาโหมและเจ้าหน้าที่ในการปฏิบัติหน้าที่ตามคำสั่ง เมื่อเกิดความเสียหายแก่บุคคลอื่น

หลักกฎหมาย

เมื่อหน่วยงานของรัฐมอบหมายให้เจ้าหน้าที่ปฏิบัติหน้าที่ตามคำสั่ง หากเกิดความเสียหายแก่บุคคลอื่น หน่วยงานต้องรับผิดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 76 วรรคต้น ส่วนเจ้าหน้าที่ไม่ต้องรับผิดหากปฏิบัติตามหน้าที่และมิได้กระทำนอกขอบวัตถุประสงค์ของหน่วยงาน ตามมาตรา 76 วรรคสอง

คำวินิจฉัย

พิพากษาแก้คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ ให้จำเลยที่ 3 (กระทรวงกลาโหม) รับผิดชำระเงิน 268,768.55 บาทพร้อมดอกเบี้ยแก่โจทก์

ข้อเท็จจริงสำคัญ

จำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นข้าหลวงประจำจังหวัดและได้รับแต่งตั้งเป็นประธานกรรมการอำนวยการรับรองเลี้ยงดูทหารสัมพันธมิตรตามคำสั่งกระทรวงกลาโหม ได้ทำสัญญาซื้อสิ่งของกับโจทก์ ต่อมาโจทก์บอกเลิกสัญญาเพราะขาดทุน แต่จำเลยที่ 1 ขอร้องและรับรองจะเพิ่มราคาตามราคาตลาด โจทก์จึงส่งของต่อมา กระทรวงกลาโหมไม่ชำระเงินค่าสิ่งข

กฎหมายที่เกี่ยวข้อง

เนื้อหาคำพิพากษา (บางส่วน)

ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 410/2494นางกิมเซียะ แซ่โค้ว หรือโง้วที่ 1, นายเชียงพุง แซ่ตันที่ 2โจทก์ขุนสนิทประชากร ข้าหลวงประจำจังหวัดเพ็ชรบุรี ที่1,พลโทหลวงหาญสงครามเสนาธิการทหารและเป็นประธานกองอำนวยการสันติภาพที่ 2,กระทรวงกลาโหมที่ 3จำเลย ป.พ.พ. ม. 72, ม. 76 พ.ร.บ.ว่าด้วยระเบียบราชการบริหารแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2476 กระทรวงกลาโหมมีคำสั่งให้เสนาธิการทหาร และข้าหลวงประจำจังหวัดเป็นผู้อำนวยการรับรองเลี้ยงดูทหารสัมพันธมิตรส่วนภูมิภาค เมื่อเสนาธิการทหารและข้าหลวงประจำจังหวัดได้ปฏิบัติการไปตามหน้าที่แล้ว เกิดความเสียหายอย่างหนึ่งอย่างใดแก่บุคคลอื่นขึ้น กระทรวงกลาโหมก็ต้องรับผิดชอบตามความในป.ม.แพ่งฯ มาตรา 76 วรรคต้น ส่วนเสนาธิการทหารและข้าหลวงประจำจังหวัดไม่ต้องรับผิดชอบ ตามนัยของวรรค 2 แห่งมาตรา 76 นั้นโจทก์ฟ้องกล่าวว่า จำเลยที่ ๑ ใน พ.ศ.๒๔๘๙ ได้ดำรงค์ตำแหน่งข้าหลวงประจำจังหวัดกาญจนบุรี และได้รับแต่งตั้งเป็นประธานกรรมการอำนวยการรับรองเลี้ยงดูส่วนภูมิภาคจังหวัดกาญจนบุรี ตามคำสั่งทหารที่ ๑๐๗/๖๘๗๐ ลงวันที่ ๘ พฤษภาคม ๒๔๘๙ ของกระทรวงกลาโหม ซึ่งเป็นตัวแทนของจำเลยที่ ๒-๓ โดยจำเลยที่ ๒ เป็นเสนาธิการทหารและเป็นประธานกองอำนวยการสันติภาพ ซึ่งอยู่ในบังคับบัญชาของจำเลยที่ ๓ เมื่อวันที่ ๓๐ เมษายน ๒๔๘๙ จำเลยที่ ๑ ในฐานะประธานกรรมการอำนวยการรับรองเลี้ยงดูทหาร ฝ่ายสัมพันธมิตรส่วนภูมิภาคจังหวัดกาญจนบุรีได้ตกลงทำสัญญาซื้อสิ่งของต่าง ๆ เพื่อเลี้ยงดูรับรองทหารฝ่ายสัมพันธมิตรกับโจทก์มีกำหนดอายุสัญญา ๑ เดือน คือในเดือนพฤษภาคม ๒๔๘๙ ครั้นจวนจะครบอายุสัญญาโจทก์ขาดทุนเพราะของขึ้นราคาไม่ประสงค์ต่ออายุสัญญาต่อไป จึงได้บอกเลิกสัญญาซื้อขายฉะบับลงวันที่ ๓๐ เมษายน ๒๔๘๙ ต่อจำเลยที่ ๑ ๆ เห