หน้าที่นำสืบก่อนในคดีที่โจทก์อ้างการได้กรรมสิทธิ์ที่ดินโดยการครอบครองปรปักษ์ และอายุความสิทธิเรียกร้องตามสัญญาซื้อขาย
ภาระการพิสูจน์ว่าการครอบครองเป็นไปโดยสงบ เปิดเผย ด้วยเจตนาเป็นเจ้าของ ตกแก่ผู้ที่อ้างการได้กรรมสิทธิ์โดยการครอบครองปรปักษ์ (โจทก์) ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1382 ประกอบมาตรา 1373 และสิทธิเรียกร้องตามสัญญาซื้อขายต้องฟ้องภายใน 10 ปี มิฉะนั้นขาดอายุความ
ให้ยกคำพิพากษาศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์ ให้ศาลชั้นต้นทำการพิจารณาคดีใหม่ โดยดำเนินกระบวนพิจารณาให้ถูกต้องแล้วพิพากษาใหม่ตามรูปความ
โจทก์ฟ้องว่าจำเลยขายที่ดินมีโฉนดให้และโจทก์ครอบครองมา 10 ปีกว่า ขอให้จำเลยโอนทะเบียนหรือให้ที่ดินตกเป็นกรรมสิทธิของโจทก์ จำเลยต่อสู้ว่าได้มอบที่ดินให้โจทก์ทำกินต่างดอกเบี้ย ศาลชั้นต้นให้จำเลยนำสืบก่อน จำเลยขาดนัด ศาลชั้นต้นและอุทธรณ์พิพากษาให้ที่ดินเป็นกรรมสิทธิของโจทก์
ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 521/2493นายเคลื่อน โสนน้อยโจทก์นางไม้ หรือดอกไม้ เพ็งประดิษฐ์จำเลย ป.พ.พ. ม. 456, ม. 653, ม. 164, ม. 1382, ม. 1373 พ.ร.บ.ออกโฉนดที่ดิน ป.วิ.พ. ม. 84, ม. 172, ม. 177โจทก์ฟ้องว่า จำเลยขายที่ดินมีโฉนดให้ และโจทก์ได้ครอบครองมา 10 ปีกว่าแล้ว ขอให้จำเลยโอนแก้ทะเบียนให้โจทก์ตามสัญญาซื้อขายหรือใไ้ถอนชื่อจำเลยออกใส่ชื่อโจทก์ในโฉนดแทน จำเลยต่อสู้ว่าได้มอบที่ดินให้โจทก์ทำกินต่างดอกเบี้ยเงินกู้ ดังนี้ประเด็นตกเป็นหน้าที่โจทก์นำสืบก่อน เพราะภาระการพิสูจน์ว่า การครอบครองของโจทก์ได้เป็นไปโดยความสงบและโดยเปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของยังคงตกอยู่แก่โจทก์ ทั้งนี้เพราะการอ้างถึงการได้มาซึ่งกรรมสิทธิ์ที่ดินตามมาตรา 1382 สหรับที่ดินที่มีหนังสือสำคัญ แสดงกรรมสิทธิว่าเป็นของผู้อื่นอยู่แล้วนั้น ผู้อ้างจะต้องแสดงหลักฐานให้เป็นที่พอใจต่อศาลจึงจะมีคำพิพากษาหรือคำสั่งแสดงการได้มาซึ่งกรรมสิทธิเพื่อการจดทะเบียนตามบทบัญญัติแห่ง พ.ร.บ.ออกโฉนดที่ดิน (ฉบับที่ 7) 2486 มาตรา 14 และกฎกระทรงมหาดไทยลงวันที่ 1 มกราคม 2486 ข้อ 1 ศาลชั้นต้นสั่งให้จำเลยมีหน้าที่นำสืบก่อน ซึ่งเป็นการไม่ชอบ การที่จำเลยต้องขาดนัดพิจารณาเพราะหน้าที่นำสืบก่อนต้องตกแต่จำเลยโดยไม่ชอบเช่นนี้ เป็นการสมควรให้ได้มีการพิจารณาคดีใหม่ โดยดำเนินกระบวนพิจารณาไม่ชอบ แล้วพิพากษาใหม่ตามรูปความ ฟ้องขอให้ศาลบังคับลูกหนี้กระทำการชำระหนี้ตามสัญญาที่ได้ทำกันไว้ อันเป็นการขอให้บังคับตามสิทธิเรียกร้องนั้น จะต้องฟ้องเสียภายในระยะเวลา 10 ปี มิฉะนั้นขาดอายุความโจทก์ฟ้องว่า ที่ดินพิพาทมีชื่อนายมูลนางแก้วเป็นผู้ถือกรรมสิทธิในโฉนด จำเลยรับมรดกแล้วเมื่อ ๑๘ ปีมานี้ จำเลยได้ทำหนังสือสัญญาขายที่ดินนั้นให้โจทก์เป็นเงิน ๑