การตกลงค่าเสียหายล่วงหน้าในสัญญาก่อสร้างเป็นเบี้ยปรับหรือดอกเบี้ยเกินอัตรา และการลดเบี้ยปรับ
การตกลงค่าเสียหายล่วงหน้าเป็นเบี้ยปรับตาม ป.พ.พ. มาตรา 379 และ 3814 ฝ่ายผิดสัญญาต้องรับผิดโดยไม่ต้องพิจารณาความเสียหายที่เกิดขึ้นจริง แต่ศาลอาจลดเบี้ยปรับลงได้ การกำหนดเบี้ยปรับไม่ใช่เรื่องดอกเบี้ยเกินอัตรา
พิพากษายืนตามศาลอุทธรณ์ ให้จำเลยชำระเงินค่าก่อสร้าง 8,120 บาท และเบี้ยปรับ 1,600 บาท
สัญญาก่อสร้างกำหนดว่า หากจำเลยชำระเงินค่าก่อสร้างเกิน 10 วันนับจากส่งมอบงาน จำเลยต้องเสียค่าเสียหายวันละ 50 บาท และหากโจทก์ทำงานไม่เสร็จภายใน 18 วัน โจทก์ต้องถูกปรับวันละ 100 บาท
ฎีกาตัดสินเกี่ยวกับปัญหาข้อกฎหมายคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 583/2493นายสมพร ธัมวรากรโจทก์นายเขียว เจงเลียกจำเลย ป.พ.พ. ม. 379, ม. 3814, ม. 587 พ.ร.บ.ห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ.2475 การที่คู่สัญญาตกลงกันไว้ล่วงหน้าว่า ถ้าฝ่ายใดผิดสัญญายอมรับผิดใช้ค่าเสียหายให้อีกฝ่ายหนึ่งเป็นรายวันวันละเท่านั้นบาท ดังนี้ถือว่าเป็นเบี้ยปรับ เมื่อเป็นเบี้ยปรับแล้วฝ่ายผิดสัญญาต้องรับผิดโดยไม่ต้องพิจาณาว่า อีกฝ่ายเสียหายไปเท่าใด แต่ศาลอาจลดเบี้ยปรับลงได้ การกำหนดเบี้ยงปรับไม่ใช่เรื่องคู่สัญญาตั้งใจจะเสียดอกเบี้ยแก่กัน จึงไม่ใช่เรื่องดอกเบี้ยเกินอัตราโจทก์ฟ้องเรียกเงินค่าก่อสร้างที่ค้างชำระกับค่าเสียหาย ในวันพิจาณาจำเลยยอมใช้เงินค่าก่อสร้างที่ค้างชำระส่วนค่าเสียหายที่โจทก์เรียกร้องคู่ความยกให้ศาลวินิจฉัยตามสัญญามีว่า จำเลยจ่ายเงินค่าก่อสร้าง ให้หลังจากส่งมอบงานแล้วภายในกำหนด ๑๐ วัน ถ้าเกินกำหนดจำเลยยอมรับผิดใช้ค่าเสียหาย ให้เป็นรายวัน ๆ ละ ๕๐ บาท โจทก์ทำงานไม่เสร็จภายใน ๑๘ วัน โจทก์ต้องถูกปรับวันละ ๑๐๐ บาท ศาลแพ่งเห็นว่า การตกลงเช่นนี้ถือได้ว่าเป็นเบี้ยปรับที่คู่สัญญาตกลงกันไว้ จำเลยจึงต้องรับผิด เพราะโจทก์ได้ก่อสร้างเสร็จภายในกำหนดและจำเลยได้รับมอบไปแล้ว ส่วนจำนวนเงินค่าปรับให้ปรับวันละ ๕๐ บาทนั้นสูงเกินไป เพราะเงินที่ต้องชำระงวดสุดท้ายจำเลยได้ใช้ไปบ้างแล้ว ควรลดลงให้จำเลยใช้วันละ ๘ บาท พิพากษาให้จำเลยใช้เงิน ๘๑๒๐ บาทและเบี้ยปรับ ๑,๖๐๐ บาท ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน จำเลยฏีกา ศาลฎีกาเห็นว่า ตามสัญญาระหว่างโจทก์จำเลยที่กล่าวถึงค่าเสียหายที่จะต้องชดใช้ให้แก่กันนั้น ก็คือเบี้ยปรับนั่นเอง เพราะในกรณีเช่นนี้คู่สัญญาย่อมไม่อาจคำนวณค่าเสียหายล่วงหน้าไว้ได้ เมื่อเป็นเบี้ยปรับแล้ว จำเลยต้องรับผิดคดีไม่จำเป็นจะต้องพ